Beynəlxalq iqtisadi əlaqələrin inkişafı dövlətlər arasında mövcud siyasi münasibətlərin real faydaya çevrilməsinin əsas yollarından biridir. Azərbaycan müxtəlif regionların ölkələri ilə iqtisadi əməkdaşlığı genişləndirməklə beynəlxalq tərəfdaşlıq şəbəkəsini gücləndirir. Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana rəsmi səfəri bu baxımdan yeni imkanların müzakirəsi üçün şərait yaradıb. Oktyabrın 13-də baş tutan səfər iki ölkənin iqtisadi əlaqələrinə əlavə dinamika qazandırmaq potensialına malikdir. Dövlətlər arasında uzun müddətdir mövcud olan diplomatik münasibətlər biznes əlaqələrinin inkişafı üçün əlverişli başlanğıc nöqtəsidir. İndi əsas məsələ siyasi iradənin konkret iqtisadi təşəbbüslərlə dəstəklənməsidir. Bunun üçün tərəflərin imkanlarının öyrənilməsi və qarşılıqlı maraqlara uyğun layihələrin seçilməsi vacibdir.

Azərbaycanla Laos arasında iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi ilk növbədə qarşılıqlı bazar imkanlarının araşdırılmasını tələb edir. İki ölkənin coğrafi mövqeyi, istehsal imkanları və iqtisadi prioritetləri fərqli olduğundan əməkdaşlıq sahələrinin düzgün müəyyənləşdirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Hazırkı ticarət dövriyyəsinin potensialdan aşağı olması yeni əlaqələrin qurulması üçün əlavə imkanların mövcudluğunu göstərir. Bu imkanların reallaşdırılması üçün sahibkarların birbaşa təmasları artırılmalıdır. İqtisadi məlumatların paylaşılması şirkətlərə bazar tələbatını daha düzgün qiymətləndirməyə kömək edə bilər. Tərəflər arasında işgüzar dialoqun müntəzəm aparılması uzunmüddətli əməkdaşlıq üçün etibarlı zəmin yaradar. Belə yanaşma iqtisadi əlaqələrin epizodik təmaslarla məhdudlaşmasının qarşısını ala bilər.

Bakıda keçirilməsi nəzərdə tutulan Laos–Azərbaycan biznes-forumu sahibkarların bir araya gəlməsi üçün mühüm platforma olacaq. Forum çərçivəsində şirkətlərin fəaliyyət istiqamətlərinin təqdim edilməsi qarşılıqlı maraqların müəyyənləşdirilməsinə kömək edə bilər. İştirakçılar məhsullarını, xidmətlərini və investisiya təkliflərini potensial tərəfdaşlara tanıtmaq imkanı əldə edəcəklər. Bu cür görüşlər bazarlara daxil olmaq istəyən şirkətlərin ilkin əlaqələr qurmasını asanlaşdırır. Danışıqların konkret layihələr ətrafında aparılması tədbirin praktiki əhəmiyyətini artıra bilər. Biznes dairələrinin fəallığı yeni müqavilələrin və birgə təşəbbüslərin yaranmasına şərait yaradar. Forumun nəticələrinin sonrakı mərhələdə izlənilməsi əldə olunan razılaşmaların həyata keçirilməsi baxımından vacibdir.

İnvestisiya əməkdaşlığı iki ölkənin iqtisadi münasibətlərinə uzunmüddətli xarakter verə biləcək istiqamətlərdəndir. Azərbaycanın xarici ölkələrdə layihələrin həyata keçirilməsi sahəsində qazandığı təcrübə Laosla mümkün təşəbbüslərin qiymətləndirilməsində faydalı ola bilər. Energetika və mədənçilik sahələri ilkin araşdırma üçün nəzərdən keçirilə biləcək istiqamətlər sırasındadır. Kənd təsərrüfatı və istehsal sahələrində də qarşılıqlı maraqlara uyğun layihələrin müəyyənləşdirilməsi mümkündür. Hər bir təşəbbüsün iqtisadi səmərəliliyi, riskləri və maliyyə tələbləri ayrıca qiymətləndirilməlidir. Aydın meyarlarla seçilən layihələr investorların qərar qəbul etməsini asanlaşdırar. Bu yanaşma əməkdaşlığın təsadüfi təşəbbüslərdən deyil, əsaslandırılmış iqtisadi hesablamalardan çıxış etməsinə imkan verər.

İqtisadi tərəfdaşlığın inkişafı üçün dövlət qurumları ilə özəl sektor arasında əlaqələndirmənin gücləndirilməsi də əhəmiyyətlidir. Müəssisələrin xarici bazarlara çıxış zamanı üzləşdiyi informasiya çatışmazlığı və inzibati çətinliklər işgüzar əlaqələrin sürətinə təsir göstərə bilər. Qarşılıqlı məlumat mübadiləsi şirkətlərin belə maneələri əvvəlcədən müəyyənləşdirməsinə kömək edər. İxrac imkanlarının araşdırılması məhsul və xidmətlərin yeni bazarlara çıxarılması üçün zəmin yarada bilər. Birgə sərgilər və işgüzar görüşlər biznes əlaqələrinin davamlılığını artıran vasitələrdir. Dövlətlərarası dialoqun sahibkarların gündəlik ehtiyaclarına uyğunlaşdırılması iqtisadi əməkdaşlığın səmərəsini yüksəldə bilər. Nəticədə tərəfdaşlıq həm dövlətlər, həm də özəl müəssisələr üçün daha aydın faydalar yaradar.

Azərbaycan–Laos münasibətlərinin iqtisadi istiqamətdə inkişafı ticarət, investisiya və logistika sahələrinin qarşılıqlı əlaqələndirilməsini tələb edir. Yükdaşımaların təşkili ilə bağlı imkanların genişlənməsi məhsulların bazarlara çatdırılmasını asanlaşdıra bilər. Azərbaycanın beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərindəki mövqeyi bu baxımdan əlavə üstünlüklər təqdim edir. Laosda dəmir yolu bağlantılarının inkişafı isə gələcək marşrut seçimlərinin araşdırılmasına imkan yaradır. Trans-Xəzər nəqliyyat marşrutuna mümkün çıxış məsələsi iqtisadi hesablamalar və infrastruktur imkanları əsasında qiymətləndirilməlidir. Siyasi dialoq çərçivəsində əldə olunan razılaşmaların konkret layihələrə çevrilməsi bu prosesin əsas şərtidir. Davamlı iqtisadi təmaslar Azərbaycanla Laos arasında qarşılıqlı faydaya əsaslanan əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər.

Elmir Rzayev
YAP Şuşa rayon təşkilatının əməkdaşı