Dövlətlərarası münasibətlərin möhkəmliyi tərəflərin bir-birinin maraqlarını nəzərə alması və dialoqu davam etdirməsi ilə müəyyənləşir. Azərbaycan xarici siyasətində qarşılıqlı hörmətə və suverenliyə əsaslanan əməkdaşlıq prinsipinə üstünlük verir. Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulitin oktyabrın 13-də Azərbaycana rəsmi səfəri bu yanaşmanın ikitərəfli münasibətlərdə təzahürü kimi qiymətləndirilə bilər. Səfər zamanı aparılan müzakirələr iki dövlət arasında mövcud siyasi təmasların genişləndirilməsi üçün imkan yaradıb. Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycan–Laos əlaqələrinin inkişafına verilən əhəmiyyəti nümayiş etdirir. Siyasi dialoqun davamlılığı iqtisadi və humanitar təşəbbüslərin irəli aparılması üçün də vacibdir. Buna görə də diplomatik təmasların müntəzəm xarakter daşıması tərəfdaşlığın əsas şərtlərindən biridir.

Azərbaycanla Laos arasında diplomatik münasibətlərin otuz ildən artıq tarixə malik olması qarşılıqlı əlaqələrin müəyyən təcrübə üzərində qurulduğunu göstərir. Bu müddətdə formalaşmış təmaslar iki ölkənin əməkdaşlıq imkanlarını daha yaxşı dəyərləndirməsinə şərait yaradır. Dövlətlərarası münasibətlərdə davamlılığın qorunması yalnız yüksək səviyyəli görüşlərdən deyil, müxtəlif qurumların gündəlik fəaliyyətindən də asılıdır. Parlamentlərarası əlaqələrin inkişafı siyasi təmasların əhatə dairəsini genişləndirə bilər. Qanunvericilik sahəsində təcrübə mübadiləsi tərəflərin institusional əməkdaşlığına əlavə məzmun qazandırar. Beynəlxalq təşkilatlarda qarşılıqlı dəstək isə diplomatik münasibətlərin digər mühüm istiqamətidir. Bu əlaqələrin ardıcıl inkişafı tərəfdaşlığın daha dayanıqlı əsaslar üzərində qurulmasına kömək edir.

Prezident Thonqlun Sisulitin səfəri çərçivəsində qəbul edilən Birgə Bəyanat siyasi dialoqun mühüm nəticələrindən biridir. Sənəd iki ölkənin əməkdaşlıqla bağlı ortaq yanaşmalarının ifadə olunmasına xidmət edir. Onun əhəmiyyəti gələcək fəaliyyət üçün müəyyən istiqamətlərin formalaşdırılması ilə bağlıdır. Bununla belə, hər hansı siyasi razılaşmanın real təsiri onun həyata keçirilməsi üçün görülən tədbirlərlə ölçülür. Müvafiq qurumlar arasında əlaqələndirmənin gücləndirilməsi razılaşdırılmış məsələlərin izlənilməsini asanlaşdıra bilər. Mütəmadi məsləhətləşmələr yeni yaranan məsələlərin vaxtında müzakirəsinə imkan verər. Belə mexanizmlər siyasi dialoqun formal çərçivədən kənara çıxaraq praktik əməkdaşlığa çevrilməsinə kömək edər.

İkitərəfli münasibətlərin siyasi səviyyədə möhkəmlənməsi iqtisadi əlaqələr üçün də əlverişli mühit yaradır. Dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadın artması sahibkarların əməkdaşlıq imkanlarını araşdırmasına müsbət təsir göstərə bilər. Bakıda keçirilməsi planlaşdırılan Laos–Azərbaycan biznes-forumu siyasi dialoqun iqtisadi məzmunla tamamlanmasına xidmət edəcək. Tədbir şirkətlərin bir-birinin bazarlarını tanıması və mümkün layihələri müzakirə etməsi üçün şərait yaradacaq. Energetika, kənd təsərrüfatı, mədənçilik və istehsal sahələrində əməkdaşlıq imkanlarının öyrənilməsi də bu prosesin tərkib hissəsidir. İqtisadi təşəbbüslərin konkret nəticələrə çevrilməsi ikitərəfli münasibətlərin praktik əhəmiyyətini artırar. Beləliklə, siyasi əlaqələrin möhkəmliyi iqtisadi tərəfdaşlığın inkişafı üçün mühüm dayaq rolunu oynaya bilər.

Beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq Azərbaycanla Laosun siyasi münasibətlərini daha geniş müstəviyə çıxara bilər. Müxtəlif beynəlxalq məsələlər üzrə fikir mübadiləsi tərəflərin mövqelərini daha yaxşı anlamasına şərait yaradır. Qarşılıqlı maraqların mövcud olduğu istiqamətlərdə əməkdaşlığın gücləndirilməsi diplomatik əlaqələrə əlavə dəyər qazandıra bilər. Bunun üçün dövlətlərin mövqelərinin müntəzəm müzakirəsi və informasiya mübadiləsi əhəmiyyətlidir. Eyni zamanda, parlamentlərarası təmaslar beynəlxalq gündəliyin ayrı-ayrı məsələlərinin müzakirəsinə əlavə imkanlar yaradır. Bu cür əlaqələr siyasi münasibətlərin yalnız icra hakimiyyətləri səviyyəsində məhdudlaşmamasına kömək edir. Çoxşaxəli dialoq dövlətlər arasında qarşılıqlı anlaşmanın genişlənməsinə xidmət edir.

Siyasi münasibətlərin davamlılığı humanitar əlaqələrin inkişafı ilə də sıx bağlıdır. Sovet dövründə laoslu tələbələrin Azərbaycanda təhsil alması iki xalq arasında uzunmüddətli əlaqələrin formalaşmasına kömək edib. Bu təcrübənin təqaüd proqramları vasitəsilə davam etdirilməsi yeni nəsillər arasında qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirə bilər. Mina təhlükəsinə qarşı mübarizə sahəsində əməkdaşlıq isə praktiki və humanitar baxımdan əhəmiyyət daşıyır. Təcrübə mübadiləsi və mütəxəssis hazırlığı təhlükəsizliklə bağlı məsələlərin həllinə töhfə verə bilər. Bu təşəbbüslərin davamlı siyasi dialoqla dəstəklənməsi onların səmərəsini artırar. Azərbaycanla Laos arasında münasibətlərin gələcəyi qarşılıqlı hörmətin konkret fəaliyyətlərlə möhkəmləndirilməsindən asılıdır.

Leyla Babışova
YAP Şuşa rayon təşkilatının sədr müavini