Müasir beynəlxalq münasibətlərdə dövlətlər arasında dostluğun möhkəmlənməsi qarşılıqlı etimadın konkret fəaliyyətlərlə dəstəklənməsini tələb edir. Azərbaycan xarici siyasətində müxtəlif coğrafi regionlarla əlaqələrin genişləndirilməsinə xüsusi əhəmiyyət verir. Bu yanaşma ölkənin beynəlxalq tərəfdaşlıq imkanlarının artırılmasına və yeni iqtisadi əlaqələrin qurulmasına xidmət edir. Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulitin oktyabrın 13-də Azərbaycana rəsmi səfəri də həmin siyasətin mühüm nümunələrindən biridir. Səfər iki dövlət arasında mövcud münasibətlərin daha yüksək səviyyəyə çatdırılması üçün əlverişli imkan yaradıb. Görüşlər zamanı siyasi dialoqun inkişafı ilə yanaşı, iqtisadi və humanitar əməkdaşlığın perspektivləri də diqqət mərkəzində olub. Beləliklə, səfərin əhəmiyyəti təkcə diplomatik təmaslarla deyil, gələcək fəaliyyət üçün yaratdığı imkanlarla ölçülür.

Azərbaycanla Laos arasında otuz ildən artıqdır davam edən diplomatik münasibətlər qarşılıqlı hörmət prinsipinə söykənir. Bu müddət ərzində formalaşmış əlaqələr iki ölkənin bir-birini müstəqil tərəfdaş kimi qəbul etməsinin göstəricisidir. Dövlətlər arasında siyasi təmasların davam etdirilməsi qarşılıqlı maraqların daha yaxşı anlaşılmasına şərait yaradır. Prezident İlham Əliyevin səfər çərçivəsində səsləndirdiyi fikirlər münasibətlərin ardıcıl inkişafına verilən önəmi nümayiş etdirir. Parlamentlərarası əlaqələrin genişləndirilməsi də əməkdaşlığın institusional əsaslarını gücləndirə bilər. Beynəlxalq təşkilatlarda qarşılıqlı dəstəyin davam etdirilməsi iki ölkənin diplomatik münasibətlərinə əlavə məzmun qazandırır. Bu amillər Azərbaycanla Laos arasında əməkdaşlığın davamlı siyasi təməl üzərində inkişaf etdiyini göstərir.

Səfər zamanı qəbul edilən Birgə Bəyanat münasibətlərin gələcək istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Belə sənədlər tərəflərin ortaq mövqelərini ifadə etməklə yanaşı, qarşıdakı dövr üçün əməkdaşlıq çərçivəsi yaradır. Siyasi razılaşmaların səmərəsi onların praktik addımlarla tamamlanmasından asılıdır. Bu baxımdan, bəyanatda nəzərdə tutulan istiqamətlərin ardıcıl şəkildə işlənməsi vacibdir. Müvafiq qurumlar arasında əlaqələrin gücləndirilməsi razılaşmaların həyata keçirilməsini asanlaşdıra bilər. Birgə təşəbbüslərin icrasına dair müntəzəm təmaslar tərəflərin qarşılıqlı məsuliyyətini artırar. Nəticədə diplomatik dialoq konkret əməkdaşlıq nəticələrinin əldə olunmasına xidmət edər.

İqtisadi münasibətlərin genişləndirilməsi Azərbaycan–Laos tərəfdaşlığının əsas prioritetlərindən biri kimi çıxış edir. Mövcud ticarət dövriyyəsinin potensial imkanlara uyğun səviyyəyə çatdırılması üçün yeni yanaşmaların tətbiqi vacibdir. Hər iki ölkənin sahibkarları arasında birbaşa əlaqələrin qurulması bu məqsədə çatmağa kömək edə bilər. Bakıda keçirilməsi nəzərdə tutulan biznes-forum qarşılıqlı iqtisadi maraqların araşdırılması üçün mühüm platforma rolunu oynayacaq. Tədbirdə şirkətlərin imkanlarının təqdim olunması yeni tərəfdaşlıqların formalaşmasına şərait yarada bilər. İstehsalçılar və investorlar arasında danışıqların aparılması birgə layihələr üçün ilkin zəmin yaradacaq. Beləliklə, biznes əlaqələrinin genişlənməsi siyasi münasibətlərin iqtisadi məzmununu gücləndirə bilər.

Energetika, mədənçilik, kənd təsərrüfatı və istehsal sahələri iki ölkənin əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirən istiqamətlər sırasındadır. Bu sahələrdə tərəfdaşlığın inkişafı üçün ilk növbədə qarşılıqlı tələbat və mövcud resurslar qiymətləndirilməlidir. Azərbaycanın beynəlxalq investisiya layihələrində qazandığı təcrübə yeni təşəbbüslərin araşdırılmasına töhfə verə bilər. Laosun təqdim edəcəyi layihələrin iqtisadi baxımdan təhlili tərəflərə daha səmərəli qərarlar qəbul etməyə imkan yaradacaq. İnvestisiya mühitinin öyrənilməsi şirkətlərin uzunmüddətli planlarını daha əsaslı qurmasına kömək edər. Qarşılıqlı maraqlara uyğun seçilən layihələr iqtisadi əlaqələrin dayanıqlığını artıra bilər. Bu istiqamətdə davamlı iş aparılması əməkdaşlığın real nəticələrlə zənginləşməsinə şərait yaradacaq.

Nəqliyyat və logistika sahəsi Azərbaycanla Laos arasında iqtisadi əlaqələrin dərinləşməsi üçün əlavə perspektivlər açır. Azərbaycanın beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərindəki mövqeyi Avropa ilə Asiya arasında yükdaşımaların təşkili baxımından əhəmiyyətlidir. Laosda dəmir yolu infrastrukturunun inkişafı regionlararası bağlantıların genişləndirilməsi imkanlarını artırır. Gələcəkdə Trans-Xəzər marşrutuna çıxış məsələsinin araşdırılması iki ölkə üçün yeni əməkdaşlıq istiqaməti ola bilər. Bu cür bağlantıların inkişafı yükdaşımaların təşkili və logistika xərclərinin optimallaşdırılması baxımından faydalı nəticələr verə bilər. Azərbaycanın artıq formalaşdırdığı nəqliyyat infrastrukturu əlavə yüklərin cəlb edilməsi üçün imkan yaradır. Qarşılıqlı layihələrin tamamlanması gələcəkdə ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə dəstək göstərə bilər.

Humanitar əlaqələrin möhkəmləndirilməsi Azərbaycan–Laos münasibətlərinin uzunmüddətli inkişafında xüsusi yer tutur. Sovet dövründə iki mindən çox laoslu tələbənin Azərbaycanda təhsil alması xalqlar arasında tarixi bağların yaranmasına kömək edib. Təqaüd imkanlarının yaradılması həmin təhsil ənənəsinin müasir dövrdə davam etdirilməsinə şərait yarada bilər. Təhsil mübadiləsi gənclərin bir-birinin cəmiyyətini və mədəniyyətini daha yaxından tanımasına imkan verər. Mina təhlükəsi ilə mübarizə sahəsində təcrübə mübadiləsi də humanitar əməkdaşlığın mühüm istiqamətidir. Müasir texnologiyaların tətbiqi və mütəxəssislərin hazırlanması insanların təhlükəsizliyinin qorunmasına xidmət edə bilər. Siyasi dialoqun iqtisadi və humanitar təşəbbüslərlə tamamlanması iki ölkə arasında daha məzmunlu tərəfdaşlığın formalaşmasına zəmin yaradır.

Təvəkkül Əliyev
“Əməkdar müəllim”, YAP Şuşa rayon təşkilatının sədri