Azərbaycanın iqtisadi inkişafının yeni mərhələsində investisiya siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri iqtisadiyyatın müxtəlif sahələri arasında tarazlığın gücləndirilməsidir. Bakıda keçirilən II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu bu məsələlərin beynəlxalq biznes dairələri ilə müzakirə olunması baxımından mühüm tədbirlərdən biri kimi diqqət çəkib. Forumda qlobal iqtisadi proseslərin Cənubi Qafqaza təsiri və regionun investisiya imkanları ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb. Azərbaycanın enerji və nəqliyyat imkanları ilə yanaşı, rəqəmsal iqtisadiyyat, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdəki potensialı da diqqət mərkəzində olub. Tədbirdə beynəlxalq investorların iştirakı müxtəlif layihələr üzrə əməkdaşlığın perspektivlərini müzakirə etməyə imkan verib. İqtisadi sabitlik, maliyyə imkanları və inkişaf etmiş infrastruktur Azərbaycanın investisiya mühitinin əsas komponentləri kimi təqdim olunub. Forumun nəticələri ölkənin yeni iqtisadi layihələrə və tərəfdaşlıqlara açıq olduğunu göstərən nümunələr sırasında yer alıb.

Azərbaycanın müstəqillik dövründə xarici investisiyaların cəlb olunması iqtisadi inkişaf siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri olub. 1993-cü ildən sonrakı dövrdə beynəlxalq şirkətlərlə əməkdaşlığın genişləndirilməsi iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində yeni layihələrin həyata keçirilməsinə imkan verib. “Əsrin müqaviləsi” bu prosesin ən mühüm mərhələlərindən biri hesab olunur. Neft-qaz sektorunda beynəlxalq şirkətlərlə qurulan əməkdaşlıq sonrakı dövrlərdə digər iri layihələrin həyata keçirilməsi üçün iqtisadi və institusional baza formalaşdırıb. Xarici investisiyalar ölkəyə maliyyə resursları ilə yanaşı, texnologiya və idarəetmə təcrübəsinin daxil olmasına da imkan yaradıb. Bu əməkdaşlıq nəticəsində Azərbaycan dünya iqtisadi sistemində daha geniş əlaqələr qurmağa başlayıb. Formalaşmış təcrübə hazırda qeyri-neft sektorunda yeni investisiya istiqamətlərinin inkişaf etdirilməsi üçün də istifadə olunur.

Prezident İlham Əliyev investisiya mühitinin əsas şərtlərindən danışarkən iqtisadi və siyasi sabitliyi mühüm amil kimi qeyd edib. Beynəlxalq investorlar üçün uzunmüddətli layihələrin reallaşdırılması zamanı sabit və proqnozlaşdırılan iqtisadi şərait xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın maliyyə sisteminin gücləndirilməsi bu mühitin formalaşmasına təsir edən amillərdən biridir. Maliyyə imkanlarının geniş olması iri infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsinə və iqtisadi proseslərin dəstəklənməsinə şərait yaradır. Enerji sektorunda uzun illər əvvəl imzalanmış müqavilələrin əsas şərtlərinin qorunması da beynəlxalq tərəfdaşlıq təcrübəsi baxımından diqqət çəkir. Bu yanaşma investorların uzunmüddətli layihələrə münasibətində nəzərə alınan amillərdən biri kimi təqdim olunur. Beləliklə, investisiya mühitinin formalaşmasında maliyyə dayanıqlığı, sabitlik və tərəfdaşlıq təcrübəsi bir-biri ilə əlaqəli məsələlərdir.

Qeyri-neft sektorunun inkişafı Azərbaycanın gələcək iqtisadi artımının əsas istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirilir. Bərpaolunan enerji sahəsində mövcud imkanlar bu məqsəd üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda 157 giqavatlıq enerji potensialının müəyyənləşdirilməsi dəniz külək enerjisinin inkişafı üçün geniş imkanların mövcudluğunu göstərir. Quruda Günəş və külək elektrik stansiyalarının fəaliyyət göstərməsi alternativ enerji sahəsində layihələrin artıq praktiki mərhələyə keçdiyini nümayiş etdirir. Bərpaolunan enerji istehsalının artırılması elektrik istehsalında təbii qazdan istifadənin tədricən azaldılmasına şərait yarada bilər. Bu isə qaz ehtiyatlarının ixrac məqsədləri üçün daha çox istifadə olunmasına imkan verə bilər. Enerji keçidi ilə bağlı layihələrin inkişafı yeni investisiyaların və texnologiyaların cəlb edilməsi üçün əlavə iqtisadi imkanlar formalaşdırır.

Azərbaycanın nəqliyyat və logistika sahəsində yaratdığı infrastruktur investisiya imkanlarının digər mühüm istiqamətini təşkil edir. Ölkənin Şərq-Qərb və Şimal-Cənub marşrutlarının kəsişməsində yerləşməsi tranzit imkanlarının inkişafı üçün əlverişli coğrafi şərait yaradır. Bu istiqamətlər üzrə dəmir yollarına və avtomobil yollarına yatırılan investisiyalar daşımaların həcminin artırılmasına xidmət edir. Dəniz limanlarının və hava yolu ilə yükdaşımaların inkişafı isə nəqliyyat sisteminin müxtəlif komponentlərinin bir-biri ilə əlaqələndirilməsinə imkan verir. Azərbaycanın qonşu dövlətlərlə əməkdaşlığı regional nəqliyyat layihələrinin səmərəli fəaliyyət göstərməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Tranzit daşımalarının həcminin 2030-cu ilədək əhəmiyyətli dərəcədə artırılması ilə bağlı hədəflər logistika sektorunda gələcək imkanların miqyasını göstərir. Bu sahədə inkişaf anbar, sığorta, gömrük, nəqliyyat və digər xidmətlər üzrə əlavə biznes fəaliyyətinin yaranmasına səbəb ola bilər.

Rəqəmsal iqtisadiyyat və texnoloji transformasiya da Azərbaycanın investisiya gündəliyində yeni istiqamətlərdən biri kimi meydana çıxır. Süni intellekt layihələrinin Forum çərçivəsində imzalanan sənədlər arasında yer alması texnologiyanın iqtisadi inkişafda artan rolunu göstərir. Rəqəmsallaşmanın genişlənməsi biznes proseslərinin daha səmərəli təşkilinə və yeni xidmət modellərinin formalaşmasına şərait yarada bilər. Bunun üçün müasir texnologiyalarla işləyə bilən ixtisaslı kadrların hazırlanması əsas məsələlərdən biridir. Kibertəhlükəsizlik Mərkəzinin fəaliyyəti bu istiqamətdə kadr potensialının formalaşdırılması üçün atılan addımlardan biri kimi qeyd olunur. Təhsil sistemi ilə əmək bazarı arasında uyğunluğun gücləndirilməsi rəqəmsal iqtisadiyyatın davamlı inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir. Texnologiya sahəsində peşəkarların sayının artması gələcək investisiya layihələrinin insan resursları baxımından təmin olunmasına imkan verə bilər.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən bərpa-quruculuq işləri Azərbaycanın iqtisadi xəritəsində yeni imkanların formalaşmasına təsir edir. Həmin ərazilərdə yaradılan müasir infrastruktur müxtəlif iqtisadi fəaliyyətlərin inkişafı üçün baza yaradır. Kənd təsərrüfatı regionların iqtisadi potensialından istifadə edilə biləcək əsas sahələrdən biridir. Bərpaolunan enerji layihələri təbii resurslardan istifadənin yeni modellərinin tətbiqinə şərait yarada bilər. Turizm sektoru isə regionların tarixi və mədəni imkanlarının iqtisadi dövriyyəyə daxil edilməsi baxımından diqqət çəkir. Bu sahələrdə investisiya layihələrinin həyata keçirilməsi yeni istehsal və xidmət zəncirlərinin yaranmasına səbəb ola bilər. Regionların iqtisadi fəallığının artırılması Azərbaycanın ümumi iqtisadi potensialının genişləndirilməsi prosesinin mühüm hissələrindən birini təşkil edir.

II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində 23 sənədin imzalanması ölkənin müxtəlif sahələr üzrə investisiya əməkdaşlığının konkret nəticələrindən biri olub. Ümumi dəyəri 10,8 milyard dollar olan layihələrin müxtəlif iqtisadi istiqamətləri əhatə etməsi investisiya siyasətində şaxələndirmə prosesinin davam etdiyini göstərir. Süni intellekt, enerji, tikinti, rəqəmsal iqtisadiyyat, sənaye, kənd təsərrüfatı, əczaçılıq, maliyyə və su təsərrüfatı həmin sahələr sırasında yer alır. Bakı Enerji Həftəsində elan edilmiş layihələrin də nəzərə alınması ilə planlaşdırılan birgə layihələrin ümumi dəyərinin 16,7 milyard dollara çatacağı bildirilib. Bu layihələr müxtəlif sektorlar üzrə kapital qoyuluşlarının artmasına və yeni biznes əlaqələrinin formalaşmasına şərait yarada bilər. Eyni zamanda, beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlıq texnologiya və bilik mübadiləsinin genişlənməsinə imkan verə bilər. Forumun nəticələri Azərbaycanın investisiya imkanlarının enerji sektoru ilə məhdudlaşmadığını və yeni iqtisadi istiqamətlərin də investorların gündəliyinə daxil olduğunu göstərir.

— Leyla Babışova
YAP Şuşa rayon təşkilatının sədr müavini