2020-ci ildə baş verən Vətən müharibəsi Azərbaycan tarixində mühüm hadisələrdən biri kimi yadda qalıb. Sentyabrın 27-də başlayan hərbi əməliyyatlar 44 gün ərzində müxtəlif istiqamətlərdə davam edib. Azərbaycan Ordusunun həyata keçirdiyi əməliyyatlar nəticəsində bir sıra yaşayış məntəqələri və ərazilər işğaldan azad edilib. Müharibənin gedişində əldə olunan nəticələr Azərbaycan xalqının uzun illər gözlədiyi Zəfərin əsasını təşkil edib. Döyüşlər zamanı hərbçilərin göstərdiyi qəhrəmanlıq və fədakarlıq bu tarixin mühüm hissəsinə çevrilib. Vətən müharibəsinin hər bir mərhələsi sonrakı dövrdə tarixi yaddaşın əsas mövzularından biri olub. Bu səbəbdən 44 günlük müharibə Azərbaycanın müasir tarixində xüsusi yer tutur.

Müharibənin əsas hadisələrindən biri Şuşanın azad edilməsi olub. 8 noyabr 2020-ci ildə Şuşanın azad olunması barədə məlumatın elan edilməsi Azərbaycan cəmiyyətində böyük sevinc yaradıb. Şuşanın azadlığı Vətən müharibəsinin gedişində mühüm dönüş nöqtələrindən biri kimi yadda qalıb. Şəhərin azad edilməsindən sonra müharibənin sonrakı mərhələsi ilə bağlı yeni vəziyyət yaranıb. İki gün sonra imzalanan üçtərəfli bəyanatla hərbi əməliyyatların dayandırılması elan edilib. Bununla 44 günlük müharibənin döyüş mərhələsi başa çatıb. Şuşanın azadlığı isə həmin müharibənin yaddaşında mühüm hadisə kimi qorunub.

Vətən müharibəsinin yaddaşında şəhidlərin xatirəsi xüsusi yer tutur. 27 sentyabrın Anım Günü kimi qeyd edilməsi şəhidlərin xatirəsinə ehtiramın ifadəsidir. Həmin tarix müharibənin başladığı günü xatırlatmaqla yanaşı, Vətən uğrunda həyatını itirən insanların yad edilməsinə imkan yaradır. Şəhidlərin xatirəsinin yaşadılması Zəfər tarixinin mənəvi tərəfinin mühüm hissəsidir. Memorial məkanların yaradılması da bu yaddaşın qorunması istiqamətində görülən tədbirlərdəndir. Vətən müharibəsi Memorial Kompleksi və Zəfər Muzeyi həmin tarixin gələcək nəsillərə çatdırılmasına xidmət edir. Beləliklə, hərbi hadisələr yalnız tarix kimi deyil, yaddaş və ehtiram mövzusu kimi də qorunur.

Zəfərdən sonra işğaldan azad edilmiş ərazilərdə bərpa və quruculuq işlərinə başlanılıb. Uzun müddət ərzində dağıdılmış yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması bu mərhələnin əsas istiqamətlərindən biridir. Ərazilərdə yeni yolların çəkilməsi və kommunal infrastrukturun yaradılması həyata keçirilir. Yaşayış binalarının inşası ilə insanların doğma yurdlarına qayıtması üçün imkanlar formalaşdırılır. Sosial obyektlərin yaradılması da yeni həyat şəraitinin təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Məktəblərin, səhiyyə müəssisələrinin və digər obyektlərin tikilməsi bərpa prosesinin tərkib hissəsidir. Bu işlər Zəfərdən sonra Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yeni mərhələnin əsasını təşkil edir.

Böyük Qayıdış prosesi bu quruculuq mərhələsinin mühüm istiqamətidir. Doğma yurdlarından ayrı düşmüş insanların geri qayıtması üçün zəruri yaşayış şəraitinin yaradılması həyata keçirilir. Bunun üçün yeni evlər tikilir və sosial infrastruktur obyektləri qurulur. Əhalinin gündəlik ehtiyaclarının qarşılanması məqsədilə müxtəlif xidmət sahələri formalaşdırılır. İqtisadi fəaliyyətin genişləndirilməsi və yeni iş imkanlarının yaradılması da qayıdışın davamlılığı baxımından nəzərdə tutulur. Tarixi və mədəni irsin bərpası isə həmin ərazilərin əvvəlki həyatının yenidən canlandırılmasının digər istiqamətidir. Beləliklə, Zəfərdən sonrakı dövr hərbi nəticələrin qorunması ilə yanaşı, azad edilmiş torpaqlarda yeni həyatın qurulması ilə də xarakterizə olunur.

Aynurə Məlikova
YAP Şuşa rayon təşkilatının 25 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri