27 sentyabr Azərbaycan tarixində xüsusi məna daşıyan günlərdən biridir. Bu tarix 2020-ci ildə Vətən müharibəsinin başladığı gün kimi yadda qalıb. Həmin gün başlayan hərbi əməliyyatlar 44 gün davam edib. Müharibə müddətində Azərbaycan Ordusu bir sıra istiqamətlərdə irəliləyərək yaşayış məntəqələrini azad edib. Döyüşlər zamanı Azərbaycan hərbçiləri müxtəlif ərazilərdə qəhrəmanlıq və fədakarlıq nümayiş etdiriblər. Müharibənin gedişində əldə olunan nəticələr Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm mərhələ yaradıb. Buna görə 27 sentyabrın tarixi əhəmiyyəti sonrakı hadisələrlə birlikdə dəyərləndirilir.

Müharibə zamanı şəhid olan insanların xatirəsi Anım Gününün əsas məzmununu təşkil edir. Vətən uğrunda canından keçən insanların xatirəsinin yaşadılması dövlət və cəmiyyət üçün mühüm mənəvi məsələ kimi təqdim olunur. Şəhidlərin adlarının və döyüş yolunun gələcək nəsillərə çatdırılması bu yaddaşın davamlılığını təmin edir. Anım Günü də məhz bu yaddaşın qorunmasına xidmət edən tarixlərdən biridir. Həmin gün şəhidlərin xatirəsi yad edilir və onların Vətən qarşısındakı xidmətləri xatırlanır. Bu ehtiram Zəfər tarixinin mənəvi tərəfinin mühüm hissəsidir. Şəhidlərin xatirəsinin qorunması Vətən müharibəsi ilə bağlı yaddaşın ayrılmaz istiqaməti olaraq qalır.

Şuşanın azad edilməsi Vətən müharibəsinin yaddaşında ayrıca yer tutur. 8 noyabr 2020-ci ildə Şuşanın azad olunması barədə məlumat Azərbaycan xalqına çatdırılıb. Şəhərin azad olunması müharibənin sonrakı gedişinə təsir edən əsas hadisələrdən biri olub. Bu hadisədən sonra 10 noyabr tarixli üçtərəfli bəyanatla hərbi əməliyyatların dayandırılması elan edilib. Bəyanat çərçivəsində digər ərazilərlə bağlı məsələlər də öz həllini tapıb. Beləliklə, Şuşanın azadlığı 44 günlük müharibənin əsas hadisələrindən biri kimi tarixə düşüb. Şuşa ilə bağlı Zəfər hadisəsi Azərbaycanın sonrakı quruculuq mərhələsində də xüsusi yer tutur.

Müharibədən sonra işğaldan azad edilmiş ərazilərdə geniş bərpa prosesinə başlanılıb. Bu proses çərçivəsində yolların, kommunal xətlərin və müxtəlif infrastruktur obyektlərinin yaradılması həyata keçirilir. Yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması ilə insanların doğma yurdlarına qayıtması üçün şərait formalaşdırılır. Böyük Qayıdış prosesində yeni yaşayış evlərinin tikilməsi mühüm istiqamət təşkil edir. Bununla yanaşı, məktəb, xəstəxana və digər sosial obyektlərin yaradılmasına da diqqət yetirilir. Tarixi və mədəni abidələrin bərpası isə quruculuq işlərinin digər mühüm istiqamətidir. Nəticədə Zəfərdən sonra həmin ərazilərdə həyatın müxtəlif sahələrinin yenidən qurulması prosesi həyata keçirilir.

Zəfərin yaddaşda saxlanılması ilə quruculuq prosesinin paralel şəkildə davam etməsi xüsusi məna daşıyır. Bir tərəfdən şəhidlərin xatirəsi Anım Günü və memorial məkanlar vasitəsilə yaşadılır. Digər tərəfdən işğaldan azad edilmiş ərazilərdə yeni həyatın əsasları yaradılır. Vətən müharibəsi Memorial Kompleksi və Zəfər Muzeyi tarixi yaddaşın qorunmasına xidmət edən məkanlardır. Böyük Qayıdış isə insanların doğma torpaqlarına qayıtmasını və burada yeni həyat qurmasını nəzərdə tutur. Bu proseslər Vətən müharibəsindən sonrakı dövrün müxtəlif istiqamətlərini təşkil edir. Beləliklə, 27 sentyabrla başlayan tarixi mərhələ şəhidlərin xatirəsindən Zəfərə, Zəfərdən isə quruculuq və qayıdış prosesinə qədər uzanan ardıcıl bir tarix kimi yadda qalır.

Əminə Məhərrəmova
Şuşa Rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin uşaq şöbəsinin müdiri, YAP Şuşa rayon təşkilatının 32 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri