Hər bir dövlət üçün suverenlik onun siyasi müstəqilliyinin əsas göstəricilərindən biridir. Azərbaycan xalqı da uzun tarixi inkişaf yolu boyunca dövlətçilik ənənələrini qoruyub saxlayıb. 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyinin bərpası xalqımızın siyasi tarixində mühüm dönüş yaratdı. Müstəqilliyin ilk illərində ölkə ciddi siyasi, iqtisadi və hərbi sınaqlardan keçdi. Sonrakı mərhələdə dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi əsas vəzifələrdən birinə çevrildi.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün pozulması müstəqil dövlət qarşısında mühüm problemlər yaratmışdı. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrində münaqişə ilə bağlı müxtəlif tələblər irəli sürülmüşdü. Bu sənədlərdə atəşkəs, qüvvələrin geri çəkilməsi və ərazilərin statusu ilə bağlı müddəalar yer almışdı. Lakin uzun illər ərzində münaqişənin siyasi yolla həlli istiqamətində nəticə əldə olunmadı.

2020-ci ilin sentyabrında başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycanın müasir tarixində mühüm dönüş nöqtəsi oldu. 44 gün davam edən hərbi əməliyyatlar nəticəsində bir sıra rayon və yaşayış məntəqələri işğaldan azad edildi. Həmin ilin sonunda Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonlarının Azərbaycana qaytarılması ilə bağlı razılaşmalar həyata keçirildi. Bunun ardınca bölgədə təhlükəsizlik və kommunikasiya məsələləri yeni reallıqlar əsasında formalaşmağa başladı. 2023-cü ilin sentyabrında isə Azərbaycan bütün ərazisində dövlət suverenliyinin bərpa olunduğunu elan etdi.

20 sentyabrın Dövlət Suverenliyi Günü kimi təsis edilməsi bu hadisələrin dövlətçilik tarixindəki yerini rəsmiləşdirdi. Prezident İlham Əliyevin 19 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamında həmin günün hər il qeyd olunması müəyyən edildi. Bu qərar 2023-cü il sentyabr hadisələrinin dövlət suverenliyinin bərpası ilə əlaqəsini xüsusi şəkildə vurğulayır. Beləliklə, siyasi tarixdə baş verən mühüm hadisə milli təqvimdə ayrıca gün kimi təsbit edildi. Dövlət Suverenliyi Günü həm tarixi yaddaş, həm də dövlətçilik şüuru baxımından xüsusi məna daşıyır.

Suverenliyin bərpası qarşıdakı dövr üçün yeni məsuliyyətlər də yaradır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda infrastrukturun yenilənməsi bu mərhələnin əsas istiqamətlərindən biridir. Yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması insanların doğma yurdlarına qayıtmasına şərait yaradır. Bu proses həm sosial, həm iqtisadi, həm də humanitar aspektləri özündə birləşdirir. Dövlət Suverenliyi Günü həmin geniş prosesin tarixi başlanğıclarını xatırladan əlamətdar tarixlərdən biridir.

Arif Dostiyev — Elm və Təhsil İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Şuşa Rayon Komitəsinin Sədri