Sülh və qarşılıqlı anlaşma ideyalarının təşviqində dini icmaların və dini liderlərin mühüm imkanları var. Dini rəhbərlər cəmiyyətlərdə geniş auditoriyaya müraciət etmək imkanına malikdirlər. Onların sülh, mərhəmət və qarşılıqlı hörmətlə bağlı mesajları ictimai münasibətlərə təsir göstərə bilər. Bakıda keçirilən dini rəhbərlər toplantısı bu məsələlərin beynəlxalq səviyyədə müzakirəsi üçün şərait yaradıb. Müxtəlif Türk dövlətlərindən olan nümayəndələrin görüşü ortaq dini dəyərlərin ön plana çıxarılmasına imkan verib. Bu dəyərlər müxtəlif cəmiyyətlər arasında dialoq üçün ümumi zəmin yarada bilər. Toplantı bu baxımdan dini əməkdaşlığın imkanlarını nümayiş etdirir.

Azərbaycanın tolerantlıq və mədəni müxtəlifliklə bağlı təcrübəsi də beynəlxalq tədbirlərdə diqqət çəkən mövzulardandır. Bakı müxtəlif dini və mədəni qrupların təmsil olunduğu tədbirlərə ev sahibliyi edib. Bu şəhərdə keçirilən beynəlxalq toplantılar fərqli ölkələrin nümayəndələrinin bir araya gəlməsinə imkan verir. Dini liderlərin görüşü həmin ənənənin başqa bir nümunəsidir. Müxtəlif dini qurumların nümayəndələrinin birgə müzakirə aparması qarşılıqlı tanışlıq və anlaşma üçün imkan yaradır. Bu cür əlaqələr dini müxtəlifliyin qarşıdurma yox, dialoq mövzusuna çevrilməsinə xidmət edə bilər. Beynəlxalq görüşlərin davamlı olması bu imkanları daha da genişləndirir.

Seyid Yəhya Bakuvinin irsi də mənəvi dəyərlər mövzusunun tarixi əsaslarını nümayiş etdirir. Onun adına həsr olunmuş beynəlxalq konfrans müxtəlif ölkələrdən alimləri Bakıda bir araya gətirib. Elmi müzakirələr Bakuvi irsinin fəlsəfi və dini aspektlərinin araşdırılmasına imkan verir. Tarixi irsin müasir dövrdə öyrənilməsi mənəvi dəyərlərin nəsildən-nəslə ötürülməsi baxımından vacibdir. Bu konfransın dini liderlərin toplantısı ilə eyni vaxtda keçirilməsi iki tədbir arasında məzmun əlaqəsi yaradır. Bir tərəfdə tarixi mənəvi irs, digər tərəfdə müasir dini əməkdaşlıq müzakirə edilir. Hər iki istiqamət insanlıq və qarşılıqlı anlaşma kimi ümumi dəyərlərlə əlaqələndirilir.

Azərbaycanın İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və ICESCO ilə əlaqələri dini və mədəni əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindəndir. Bakının İslam Həmrəyliyi Oyunlarına ev sahibliyi etməsi də müsəlman ölkələri arasında əlaqələrin genişlənməsinə şərait yaradıb. Qarşıdakı Zirvə Görüşünün Bakıda keçirilməsi isə yüksək səviyyəli dialoqun davam etdirilməsi üçün imkan yaradacaq. Dünyanın müxtəlif bölgələrində mürəkkəb proseslərin davam etdiyi bir vaxtda belə platformaların əhəmiyyəti artır. Azərbaycan beynəlxalq tədbirlərdə əməkdaşlıq imkanlarının müzakirəsinə diqqət yetirir. Dini liderlərin toplantısı həmin fəaliyyətin mənəvi və humanitar istiqamətini tamamlayır. Beləliklə, Bakı müxtəlif səviyyəli dialoqların bir araya gəldiyi məkan kimi çıxış edir.

Qarabağ səfəri dini liderlərin Azərbaycanın müasir tarixi ilə tanışlığı baxımından mühüm mərhələdir. Nümayəndələr işğalın nəticələrini və hazırda həyata keçirilən bərpa işlərini yerində görə bilirlər. Ağdam və Xocalı keçmiş hadisələrin yaddaşını əks etdirən şəhərlərdir. Şuşa Azərbaycanın mədəni irsinin mühüm mərkəzlərindən biri kimi səfərin tarixi aspektini tamamlayır. Yeni yaşayış məntəqələrinin və infrastrukturun yaradılması isə bölgənin gələcəyinə yönəlmiş prosesləri göstərir. Bu proqram iştirakçılara Qarabağ haqqında həm tarixi, həm də müasir məlumat əldə etmək imkanı verir. Nəticədə dini dialoq və tarixi-mədəni tanışlıq vahid tədbir çərçivəsində birləşir.

Zərifə İbrahimova — “Qabaqcıl təhsil işçisi”, YAP Şuşa rayon təşkilatının 25 saylı ərazi partiya təşkilatının sədr müavini