Türk Dövlətləri Təşkilatının müsəlman dini rəhbərləri Şurasının Bakıda keçirilən 7-ci toplantısı dini əlaqələrin davamlı inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir. Müxtəlif ölkələrdən olan dini rəhbərlərin görüşməsi fikir mübadiləsi üçün müntəzəm imkan yaradır. Belə platformaların davamlı olması ortaq problemlərin müzakirəsini asanlaşdırır. Eyni zamanda, dini liderlər arasında şəxsi və institusional əlaqələrin inkişafına şərait yaranır. Azərbaycan bu toplantının keçirilməsi ilə Türk dövlətlərinin dini qurumları arasında dialoqa ev sahibliyi edir. Görüşün gündəliyində mənəvi və ictimai məsələlərlə yanaşı, sülh və əməkdaşlıq mövzuları da yer tutur. Bu istiqamətlərin bir arada müzakirəsi toplantının məzmununu genişləndirir.

Dövlət başçısının belə görüşlərin ənənəvi xarakter alması ilə bağlı fikirləri də diqqət çəkir. Müntəzəm toplantılar eyni mövzuların müxtəlif ölkələrin təcrübəsi əsasında müzakirəsinə imkan verə bilər. Dini rəhbərlərin görüşlərinin müxtəlif ölkələrdə keçirilməsi əməkdaşlığın coğrafiyasını genişləndirir. Bu, Türk dünyasının müxtəlif dini qurumları arasında qarşılıqlı tanışlığın artmasına da şərait yaradır. Seyid Yəhya Bakuviyə həsr olunan konfransın gələcəkdə dövri şəkildə keçirilməsi təklifi də elmi əlaqələrin davamlılığı baxımından maraqlıdır. Belə tədbirlər Azərbaycan irsinin müxtəlif ölkələrdə tanıdılmasına kömək edə bilər. Davamlılıq isə əldə olunan nəticələrin gələcək layihələrə çevrilməsi üçün əsas yaradır.

Dini liderlərin məsuliyyəti belə platformaların gündəliyində xüsusi yer tutur. Onların cəmiyyətlərə çatdırdığı mesajlar sosial münasibətlərə təsir göstərə bilər. Sülh və qarşılıqlı hörmət haqqında çağırışların geniş yayılması cəmiyyətlər arasında anlaşmanı möhkəmləndirə bilər. Müxtəlif dini icmaların nümayəndələrinin birgə fəaliyyət göstərməsi tolerantlıq mühitinə də töhfə verir. Buna görə dini toplantıların nəticələri yalnız iştirakçı ölkələrin dini qurumları üçün deyil, daha geniş ictimaiyyət üçün də əhəmiyyətlidir. Bakı görüşü bu məsuliyyətin müzakirə edildiyi platformalardan biridir. Gələcək toplantılar həmin müzakirələrin davam etdirilməsinə imkan verə bilər.

Seyid Yəhya Bakuvinin irsinin gündəmə gətirilməsi davamlı əməkdaşlığın mədəni əsaslarını gücləndirir. Bakuvi Azərbaycan tarixində dini-fəlsəfi düşüncənin mühüm nümayəndələrindən biri hesab olunur. Onun irsinin müxtəlif ölkələrdən alimlərin iştirakı ilə araşdırılması beynəlxalq elmi əlaqələri genişləndirir. Konfransın mütəmadi keçirilməsi tarixi irsin sistemli şəkildə öyrənilməsinə imkan verə bilər. Eyni zamanda, yeni tədqiqatların ortaya çıxmasına və müxtəlif elmi məktəblərin əməkdaşlığına şərait yarana bilər. Bu proses Azərbaycanın mədəni irsinin beynəlxalq elmi dövriyyədə daha geniş təqdim olunmasına xidmət edir. Beləliklə, tarixi irs müasir əməkdaşlıq üçün də vasitəyə çevrilir.

Qarabağ səfəri isə toplantı iştirakçılarına Azərbaycanın müasir tarixini görmək imkanı verir. Ağdam, Xocalı, Xankəndi və Şuşa səfər proqramının mühüm məkanlarıdır. İşğal dövrünün dağıntıları və sonrakı bərpa işləri bir-birini tamamlayan iki mənzərə yaradır. Yeni yaşayış məntəqələri və infrastruktur layihələri bölgədə həyatın yenidən qurulmasını göstərir. İnsanların qayıdışı isə bu quruculuğun sosial məqsədini ifadə edir. Beləliklə, dini liderlərin görüşü həm mənəvi dialoq, həm tarixi yaddaş, həm də müasir inkişaf mövzularını birləşdirir. Bu model gələcək beynəlxalq tədbirlər üçün də geniş əməkdaşlıq imkanları yarada bilər.

Hidayət Səmədov — YAP Şuşa rayon təşkilatının 2 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri