Zəngilan Azərbaycanın qədim yaşayış məskənlərindən biri olmaqla xalqımızın zəngin tarixi və mədəni irsini özündə yaşadır. Rayonun müxtəlif dövrlərə aid abidələri, dini tikililəri və qədim yaşayış yerləri bu torpağın tarixi əhəmiyyətini nümayiş etdirir. 1993-cü ildə Zəngilanın işğal edilməsi həmin irsin qorunması üçün ciddi təhlükə yaratdı. İşğal dövründə tarixi abidələrin və mədəniyyət müəssisələrinin dağıdılması xalqımızın mənəvi sərvətlərinə böyük zərər vurdu. 2020-ci il oktyabrın 20-də Zəngilan şəhərinin azad edilməsi milli-mədəni irsin bərpası üçün yeni imkanlar yaratdı. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə başlanan quruculuq işləri tarixi yaddaşın qorunmasını da mühüm istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirdi.

Zəngilanın tarixi abidələri xalqımızın müxtəlif dövrlərdə formalaşmış memarlıq və mənəvi dəyərlərini əks etdirir. Dini tikililər və qədim ziyarətgahlar insanların mənəvi həyatında mühüm yer tutmuşdur. İşğal illərində bu abidələrin bir qisminin dağıdılması və zədələnməsi milli irsimizin qorunması məsələsini daha da aktuallaşdırdı. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasından sonra tarixi-mədəni sərvətlərin vəziyyətinin öyrənilməsi və bərpası üçün yeni şərait yarandı. Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə Zəngilan şəhərində tarixi məscidin bərpası bu istiqamətdə həyata keçirilən əhəmiyyətli işlərdəndir. Belə layihələr tarixi irsin gələcək nəsillərə çatdırılmasına və rayonun mənəvi mühitinin yenidən formalaşmasına xidmət edir.

Zəngilanın azadlığı yalnız ərazi bütövlüyümüzün bərpası deyil, həm də milli yaddaşımızın yenidən canlanması baxımından mühüm hadisədir. Uzun illər doğma torpaqlarından uzaqda yaşayan sakinlər rayonun tarixini və ənənələrini ailələrində yaşatmışlar. Onların xatirələrində Zəngilanın qədim məhəllələri, təbiəti və mədəni həyatı xüsusi yer tutmuşdur. Böyük Qayıdış proqramı həmin mənəvi bağlılığın real yaşayış mühitində davam etdirilməsinə imkan yaradır. Prezident İlham Əliyevin Zəngilanda həyata keçirilən layihələrə diqqəti rayonun tarixi simasının qorunması ilə müasir inkişafının uzlaşdırılmasına yönəlmişdir. Bu yanaşma milli irsin mühafizəsi ilə yeni şəhərsalma prinsiplərinin birgə tətbiqinin əhəmiyyətini göstərir.

Tarixi-mədəni irsin qorunması turizm imkanlarının inkişafı baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Zəngilanın təbii mənzərələri və qədim abidələri gələcəkdə müxtəlif turizm istiqamətlərinin formalaşmasına şərait yarada bilər. Rayonun tarixi məkanlarının bərpası ziyarətçilərin bu ərazilərin keçmişi ilə yaxından tanış olmasına imkan verəcəkdir. Mədəni turizmin inkişafı yerli iqtisadi fəaliyyətin genişlənməsinə də müsbət təsir göstərə bilər. Bu sahədə uğurlu nəticələrin əldə edilməsi üçün tarixi obyektlərin elmi əsaslarla mühafizəsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın həyata keçirdiyi bərpa siyasəti tarixi sərvətlərin qorunması ilə iqtisadi inkişaf imkanlarının əlaqələndirilməsinə şərait yaradır.

Zəngilanın tarixi irsinin gənc nəslə çatdırılması təhsil və maarifləndirmə fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindən biri olmalıdır. Məktəblərdə rayonun tarixi, işğal dövrü və azadlıq mübarizəsi haqqında məlumatların təqdim olunması milli yaddaşın yaşadılmasına xidmət edir. Tarixi abidələrin öyrənilməsi gənclərin mədəni sərvətlərə məsuliyyətli münasibətinin formalaşmasına kömək edir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən bərpa layihələri bu sahədə müasir dövlət quruculuğunun nümunələrini təqdim edir. Muzeylərin və mədəniyyət müəssisələrinin fəaliyyətinin genişləndirilməsi rayonun tarixi haqqında biliklərin sistemli şəkildə yayılmasına imkan yarada bilər. Beləliklə, Zəngilanın dirçəlişi keçmişlə gələcək arasında mənəvi əlaqələrin möhkəmləndirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir.

20 Oktyabr – Zəngilan Şəhəri Günü rayonun tarixi yaddaşının və azadlıq mübarizəsinin birgə xatırlandığı əlamətdar tarixdir. Bu gün Vətən müharibəsində qəhrəmanlıq göstərmiş hərbi qulluqçuların xidmətləri böyük ehtiramla yad olunur. Şəhidlərimizin əziz xatirəsi Zəngilanın azadlıq tarixinin ayrılmaz hissəsidir. Rayonun tarixi abidələrinin bərpası və mədəni həyatının canlandırılması həmin Qələbənin mənəvi nəticələrini daha da möhkəmləndirir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən quruculuq siyasəti Zəngilanın gələcəyini milli dəyərlərin qorunması əsasında formalaşdırır. Zəngilanın yenidən dirçəlməsi Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşına və mədəni irsinə bağlılığının mühüm ifadəsidir.

Gülnar Səfərova
Qabaqcıl təhsil işçisi, YAP Şuşa rayon təşkilatının 22 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri