Enerji sahəsində əməkdaşlıq Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında iqtisadi münasibətlərin mühüm istiqamətlərindəndir. Ənənəvi enerji resurslarının daşınması ilə yanaşı, bərpaolunan enerji sahəsində yeni təşəbbüslər də gündəmə gəlir. Qazaxıstan və Özbəkistanla yaşıl enerji dəhlizinin yaradılması istiqamətində aparılan işlər regional tərəfdaşlığın perspektivlərini genişləndirir. Prezident İlham Əliyevin nəqliyyat və enerji əlaqələrinə verdiyi önəm bu sahələrin bir-birini tamamlayan xüsusiyyətini önə çıxarır. Xəzər hövzəsi enerji istehsalı və ötürülməsi üçün geniş əməkdaşlıq imkanlarına malikdir. Bu imkanların reallaşdırılması dövlətlər arasında texniki və iqtisadi məsələlərin uzlaşdırılmasını tələb edir. Yaşıl enerji layihələri regionun gələcək inkişaf gündəliyində mühüm yer tuta bilər.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə enerji əlaqələri artıq mövcud iqtisadi münasibətlər üzərində inkişaf edir. Qazaxıstan və Türkmənistan neftinin Azərbaycan vasitəsilə beynəlxalq bazarlara çatdırılması bu əməkdaşlığın real nümunəsidir. Mövcud nəqliyyat infrastrukturu enerji yüklərinin hərəkətini təşkil etmək üçün mühüm baza yaradır. Bərpaolunan enerji sahəsində yeni layihələr isə daha geniş texniki planlaşdırma tələb edir. Elektrik enerjisinin ötürülməsi üçün infrastrukturun imkanları, maliyyələşmə və tənzimləmə məsələləri birlikdə nəzərdən keçirilməlidir. Regional əməkdaşlıq bu çətinliklərin həllində mühüm rol oynaya bilər. Belə yanaşma enerji sahəsində qarşılıqlı faydanın genişlənməsinə kömək edər.

Yaşıl enerji təşəbbüsləri yalnız enerji istehsalını artırmaq məqsədi daşımır. Onlar yeni texnologiyaların tətbiqinə və iqtisadi fəaliyyətin şaxələndirilməsinə də şərait yaradır. Bərpaolunan enerji layihələri mühəndislik, xidmət və infrastruktur sahələrində yeni tələbat formalaşdıra bilər. Bu prosesdə elmi-texniki bilik mübadiləsi və ixtisaslı kadr hazırlığı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Layihələrin uzunmüddətli iqtisadi səmərəsi düzgün planlaşdırma və etibarlı idarəetmə ilə bağlıdır. Dövlətlər arasında koordinasiya investisiya imkanlarının daha məqsədyönlü istifadəsinə kömək edə bilər. Nəticədə enerji əməkdaşlığı iqtisadi inkişafın müxtəlif sahələrinə təsir göstərə bilər.

Nəqliyyat və enerji infrastrukturlarının qarşılıqlı əlaqəsi regional layihələrin əhəmiyyətini artırır. Xəzər üzərindən qurulan bağlantılar müxtəlif iqtisadi fəaliyyətlərin əlaqələndirilməsi üçün imkan yaradır. Rəqəmsal kommunikasiya sistemləri enerji və logistika əməliyyatlarının idarə olunmasını asanlaşdıra bilər. Müasir məlumat mübadiləsi infrastrukturun istifadəsini planlaşdırmaq və texniki prosesləri izləmək baxımından faydalıdır. Bu sahələrdə ortaq standartların hazırlanması əməkdaşlığın səmərəsini yüksəldə bilər. Azərbaycanla Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında mövcud əlaqələr belə təşəbbüslər üçün əlverişli zəmin yaradır. Buna görə də yaşıl enerji regional inteqrasiyanın yeni istiqamətlərindən biri kimi qiymətləndirilir.

Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələrinin enerji əməkdaşlığının gələcəyi qarşılıqlı maraqların uzlaşdırılmasından asılıdır. Prezident İlham Əliyevin regional əlaqələrin genişləndirilməsinə verdiyi diqqət bu istiqamətin strateji əhəmiyyətini vurğulayır. Ənənəvi enerji daşımaları ilə bərpaolunan enerji təşəbbüslərinin paralel inkişafı iqtisadi əlaqələri daha çoxşaxəli edə bilər. Texniki hazırlıq, maliyyə dayanıqlılığı və rəqəmsal idarəetmə layihələrin uğuru üçün vacibdir. Dövlətlər birgə fəaliyyət göstərməklə enerji resurslarından daha səmərəli istifadə imkanlarını genişləndirə bilərlər. Bu əməkdaşlıq regionun iqtisadi potensialını artırmaqla yanaşı, uzunmüddətli tərəfdaşlığın möhkəmlənməsinə də xidmət edir. Yaşıl enerji bağlantıları beləliklə, Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında yeni əməkdaşlıq mərhələsinin mühüm hissəsinə çevrilə bilər.

Rəsmiyyə Məmmədova
“Qabaqcıl təhsil işçisi”, Şuşa Şəhəri üzrə Təhsil Sektorunun müdiri, YAP Şuşa rayon təşkilatının 16 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri