Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında əlaqələr siyasi dialoqdan daha geniş iqtisadi əməkdaşlıq müstəvisinə keçir. Bu yaxınlaşmanın əsas istiqamətlərindən biri nəqliyyat və logistika sahəsində formalaşan ortaq maraqlardır. Orta Dəhliz Xəzər dənizi üzərindən regionları birləşdirərək beynəlxalq ticarət üçün əlavə imkanlar yaradır. Prezident İlham Əliyevin nəqliyyat bağlantılarının inkişafına verdiyi diqqət bu prosesin strateji mahiyyətini əks etdirir. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi liman, dəmir yolu və avtomobil infrastrukturu ilə tamamlanır. Mərkəzi Asiya dövlətləri isə həmin bağlantılardan qərb bazarlarına çıxış üçün istifadə edə bilərlər. Belə əməkdaşlıq hər iki tərəf üçün yeni iqtisadi perspektivlər açır. Nəticədə regional yaxınlaşma daha möhkəm maddi əsaslar üzərində inkişaf edir.

Orta Dəhlizin gələcək imkanları müxtəlif nəqliyyat mərhələlərinin əlaqələndirilməsindən asılıdır. Xəzər limanları yüklərin dəniz vasitəsilə ötürülməsində mühüm rol oynayır. Azərbaycanda dəmir yolu və avtomobil şəbəkələri daşımaların qərb istiqamətində davam etməsinə şərait yaradır. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı bu sistemin əsas qovşaqlarındandır. Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu regional əlaqələri daha geniş nəqliyyat şəbəkəsinə bağlayır. Gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi və rəqəmsal sənədləşmə marşrutun səmərəsini artıra bilər. Dövlətlər arasında koordinasiya yük axınlarının daha dəqiq planlaşdırılmasına kömək edir. Bu tədbirlər Orta Dəhlizin rəqabət qabiliyyətini möhkəmləndirən əsas amillərdəndir.

Regional əməkdaşlığın iqtisadi məzmunu enerji və rəqəmsal layihələrlə də zənginləşir. Qazaxıstan və Türkmənistan neftinin Azərbaycan vasitəsilə daşınması mövcud tərəfdaşlığın praktik nəticələrini göstərir. Yaşıl enerji bağlantıları ilə bağlı birgə işlər yeni əməkdaşlıq istiqamətləri yaradır. Xəzərin dibi ilə fiber-optik xətlərin yaradılması rəqəmsal məlumat mübadiləsinin genişlənməsinə xidmət edə bilər. Bu layihələr nəqliyyat infrastrukturunu daha geniş kommunikasiya sisteminin tərkib hissəsinə çevirir. Onların uğuru texniki hazırlıq, investisiya və idarəetmənin uzlaşdırılmasını tələb edir. Qarşılıqlı iqtisadi maraqlar birgə təşəbbüslərin davamlılığını gücləndirir. Beləliklə, tərəfdaşlıq müxtəlif sahələrdə paralel inkişaf edən əlaqələrə əsaslanır.

Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında strateji yaxınlaşmanın gələcəyi ortaq layihələrin səmərəli həyata keçirilməsindən asılıdır. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı rəqabətədavamlılıq məqsədi iştirakçı dövlətlərin ardıcıl fəaliyyətini zəruri edir. İnfrastrukturun yenilənməsi artan yük axınlarının idarə olunmasına kömək edə bilər. Rəqəmsal koordinasiya sərhəd və logistika əməliyyatlarının sürətlənməsinə şərait yaradır. Enerji əməkdaşlığının genişlənməsi iqtisadi münasibətlərin şaxələndirilməsini dəstəkləyir. Dövlətlər arasında etimad və qarşılıqlı fayda prinsipləri uzunmüddətli tərəfdaşlıq üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Orta Dəhliz bu münasibətlərin iqtisadi və kommunikasiya dayaqlarını bir araya gətirir. Buna görə də onun inkişafı Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında geoiqtisadi tərəfdaşlığın möhkəmlənməsində xüsusi yer tutur.

Xəyalə Novruzova
YAP Şuşa rayon təşkilatının 4 saylı ərazi partiya təşkilatının sədr müavini