Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi tarixində 1993-cü il mühüm dönüş mərhələsidir. 3 oktyabrda keçirilən prezident seçkiləri həmin mərhələnin əsas siyasi hadisələrindən biri oldu. Seçkilərin tarixi rəsmi qərarla müəyyənləşdirilmişdi. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi dövlət quruculuğunda yeni siyasi mərhələyə yol açdı. Bu mərhələ siyasi sabitliyin və idarəetmə sisteminin möhkəmləndirilməsi ehtiyacı ilə səciyyələnirdi. Müstəqilliyin yalnız hüquqi status kimi deyil, işlək dövlət sistemi kimi möhkəmləndirilməsi qarşıda duran əsas vəzifələrdən idi.

Həmin illərdə dövlətin qarşısında ciddi təhlükəsizlik məsələləri vardı. Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ölkənin ictimai-siyasi həyatına ağır təsir göstərirdi. İqtisadi problemlər də dövlətin fəaliyyət imkanlarını məhdudlaşdırırdı. Siyasi qarşıdurmalar cəmiyyətin sabitliyinə mənfi təsir edirdi. Dövlət hakimiyyətinin səmərəli fəaliyyəti üçün yeni siyasi yanaşmalara ehtiyac yaranmışdı. 3 oktyabr hadisəsi belə bir şəraitdə baş verdi.

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin dövlətçilik baxışı sabitlik və inkişaf arasında əlaqəni önə çəkirdi. Siyasi sabitlik iqtisadi quruculuq üçün əsas şərtlərdən biri kimi nəzərdən keçirilirdi. İqtisadi inkişaf isə müstəqil dövlətin öz siyasətini həyata keçirmək imkanlarını genişləndirirdi. Hüquqi institutların möhkəmləndirilməsi də bu prosesin vacib hissəsi idi. Milli-mənəvi dəyərlərin qorunması dövlətçilik şüurunun sosial dayaqlarını gücləndirirdi. Bu istiqamətlər vahid dövlət quruculuğu konsepsiyasının tərkibinə daxil idi.

1995-ci ildə Konstitusiyanın qəbul edilməsi müstəqil dövlətin hüquqi sistemində yeni mərhələ yaratdı. Konstitusiya 12 noyabrda referendum yolu ilə qəbul edildi. Əsas Qanun Azərbaycanın demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət kimi inkişafını müəyyənləşdirdi. İnsan hüquqları və azadlıqları dövlət tərəfindən qorunmalı əsas dəyərlər sırasında göstərildi. Hakimiyyət bölgüsü prinsipi də hüquqi əsasını aldı. Bu sənəd dövlət quruculuğunun institusional istiqamətini daha aydın müəyyənləşdirdi.

İqtisadi siyasətdə isə enerji strategiyası mühüm yer tutdu. 20 sentyabr 1994-cü ildə “Əsrin müqaviləsi” imzalandı. Rəsmi məlumatlara əsasən, bu müqavilə Azərbaycanın neft sektorunda beynəlxalq əməkdaşlığın əsasını genişləndirdi. Xarici sərmayələrin cəlb edilməsi ölkənin iqtisadi imkanlarına təsir göstərdi. Neft və qaz layihələri Azərbaycanın beynəlxalq enerji sistemində iştirakını artırdı. Bu siyasət dövlətin iqtisadi dayaqlarının möhkəmləndirilməsinə yönəlmiş uzunmüddətli xəttin mühüm hissəsi oldu.

3 oktyabr 1993-cü il müstəqillik tariximizdə siyasi və dövlətçilik baxımından mühüm mərhələdir. Bu tarixdən sonra dövlət quruculuğu müxtəlif sahələr üzrə daha sistemli şəkildə inkişaf etdi. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi irsi həmin prosesin mühüm tarixi əsaslarından biridir. Prezident İlham Əliyev də çıxışlarında bu irsin müasir dövlətçilik üçün əhəmiyyətini qeyd edir. Dövlət müstəqilliyinin qorunması və möhkəmləndirilməsi həmin irsin əsas istiqamətlərindəndir. Bu baxımdan 3 oktyabr Azərbaycan tarixində xüsusi yaddaşa malikdir.

Rəsmiyyə Məmmədova
“Qabaqcıl təhsil işçisi”, Şuşa Şəhəri üzrə Təhsil Sektorunun müdiri, YAP Şuşa rayon təşkilatının 16 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri