3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan dövlətçiliyinin inkişafında xüsusi mərhələdir. Həmin tarixdə prezident seçkiləri keçirildi və Ümummilli Lider Heydər Əliyev Prezident seçildi. Seçkilərin keçirilməsi oktyabrın 3-nə rəsmi qərarla təyin edilmişdi. Bu hadisə dövlət institutlarının yenidən möhkəmləndirilməsi zərurətinin ön planda olduğu dövrə təsadüf edirdi. Qarşıda hüquqi dövlət quruculuğu ilə bağlı mühüm vəzifələr dayanırdı. Dövlət idarəçiliyinin hüquqi əsaslarının yaradılması müstəqilliyin davamlılığı üçün vacib idi.

1993-cü ilin siyasi və sosial vəziyyəti dövlət quruculuğunu çətinləşdirirdi. Münaqişə ölkənin təhlükəsizliyinə ciddi təsir göstərirdi. İqtisadi böhran idarəetmə imkanlarını məhdudlaşdırırdı. Siyasi qarşıdurmalar dövlət institutlarının fəaliyyətinə təsir edən amillərdən idi. Bu şəraitdə hüquqi nizamın möhkəmləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət qazanırdı. Dövlətin bütün sahələrində qanunvericiliyin və institusional mexanizmlərin gücləndirilməsi lazım idi.

Ümummilli Lider Heydər Əliyev dövlət idarəçiliyində hüquqi əsasların möhkəm olmasına diqqət yetirirdi. Hüququn aliliyi dövlətin davamlılığı üçün vacib şərt kimi nəzərdən keçirilirdi. Vətəndaş hüquqlarının qorunması da dövlətçilik anlayışının mühüm hissəsi idi. Bu baxış sonradan Konstitusiyanın hazırlanması prosesində öz əksini tapdı. Konstitusiyanın hazırlanmasına rəhbərlik edən komissiyaya Ümummilli Lider Heydər Əliyev sədrlik edirdi. Əsas Qanunun qəbul edilməsi dövlət quruculuğunun hüquqi əsaslarını möhkəmləndirdi.

1995-ci il noyabrın 12-də Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası referendum yolu ilə qəbul edildi. Sənəd noyabrın 27-də qüvvəyə mindi. Konstitusiya dövlətin demokratik, hüquqi və dünyəvi xarakterini təsbit etdi. İnsan hüquqları və azadlıqları əsas hüquqi təminatlar sırasında yer aldı. Hakimiyyət bölgüsü prinsipi dövlət idarəçiliyinin mühüm mexanizmi kimi müəyyənləşdirildi. Bu hüquqi sənəd müstəqil Azərbaycanın gələcək siyasi inkişafı üçün əsas baza rolunu oynadı.

Hüquqi dövlət quruculuğu iqtisadi inkişafdan da ayrı deyildi. Dövlətin iqtisadi imkanlarının genişləndirilməsi hüquqi institutların səmərəli fəaliyyətinə əlavə imkanlar yaradırdı. “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması Azərbaycanın iqtisadi siyasətində mühüm mərhələ oldu. Saziş 20 sentyabr 1994-cü ildə imzalanmışdı. Enerji sektoruna investisiyaların cəlb edilməsi ölkənin iqtisadi imkanlarını genişləndirdi. Bu proses müstəqil dövlətin iqtisadi dayaqlarının gücləndirilməsinə xidmət edən mühüm istiqamətlərdən biri oldu.

3 oktyabr tarixinin dövlətçilik baxımından əhəmiyyəti sonrakı hüquqi proseslər fonunda daha aydın görünür. Həmin tarixdən sonra dövlət quruculuğu siyasi sabitliklə yanaşı hüquqi institutların inkişafını da əhatə etdi. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi irsində hüquqi dövlət anlayışı xüsusi yer tutur. Prezident İlham Əliyev də müasir Azərbaycanın inkişafında bu dövlətçilik irsinin əhəmiyyətini vurğulayıb. Hüququn aliliyi, müstəqillik və milli maraqlar dövlətçilik düşüncəsinin əsas istiqamətlərindəndir. 3 oktyabr bu tarixi prosesin mühüm başlanğıc nöqtələrindən biri kimi yadda qalır.

Könül Hüseynova
Tərəqqi medallı, Şuşa Humanitar Kollecinin tyutoru, YAP Şuşa rayon təşkilatının 20 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri