27 sentyabr Azərbaycan xalqının yaddaşında Vətən müharibəsinin başlandığı gün kimi xüsusi yer tutur. Bu tarix şəhidlərimizin xatirəsinə ehtiramın ifadə olunduğu Anım Günü kimi qeyd edilir. Anım Gününün təsis edilməsi Vətən uğrunda canından keçən insanların xatirəsinin əbədiləşdirilməsinə yönələn mühüm addım kimi təqdim olunur. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan hərbi əməliyyatlar 44 gün davam etdi. Bu müddətdə Azərbaycan Ordusu qarşıya qoyulan məqsədlər istiqamətində hərəkət etdi. Müharibə Azərbaycan tarixində ərazi bütövlüyü və suverenlik məsələlərinin həlli ilə bağlı mühüm mərhələ kimi yadda qaldı. Həmin günün mənası bu baxımdan yalnız başlanğıc tarixi ilə deyil, şəhidlərin xatirəsi ilə də bağlıdır.

Vətən müharibəsinin gedişində Azərbaycan əsgər və zabitləri döyüş meydanında qəhrəmanlıq nümunələri göstərdilər. Müharibənin ilk günlərindən etibarən müxtəlif yaşayış məntəqələri və strateji yüksəkliklər azad edildi. Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan və Qubadlı şəhərlərinin, Suqovuşan və Hadrut qəsəbələrinin azad olunması döyüşlərin gedişində mühüm mərhələlər təşkil etdi. Murovdağ istiqamətində əldə edilən nəticələr də hərbi əməliyyatların inkişafında öz yerini tutdu. 44 gün ərzində yüzlərlə yaşayış məntəqəsi işğaldan azad edildi. Bu proses Azərbaycan Ordusunun ardıcıl irəliləyişi ilə müşayiət olundu. Nəticədə müharibənin son mərhələsinə aparan hərbi üstünlük formalaşdı.

Şuşanın azad edilməsi Vətən müharibəsinin ən mühüm hadisələrindən biri kimi təqdim olunur. 8 noyabr 2020-ci ildə Şuşanın azad olunması barədə məlumat Azərbaycan xalqında böyük sevinc yaratdı. Şuşa şəhərinin azadlığı ilə hərbi əməliyyatların sonrakı inkişafında yeni vəziyyət yarandı. Bu hadisədən sonra 10 noyabr tarixli üçtərəfli bəyanatla hərbi əməliyyatların dayandırılması elan edildi. Bəyanatda Ağdam rayonunun Azərbaycan tərəfinə qaytarılması da nəzərdə tutuldu. Beləliklə, 44 günlük müharibə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində nəticələndi. Şuşanın azadlığı isə bu Zəfər salnaməsinin əsas səhifələrindən birinə çevrildi.

Müharibə başa çatdıqdan sonra qarşıda yeni mərhələ dayandı. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə bərpa və yenidənqurma işlərinin aparılması bu mərhələnin əsas istiqamətlərindən biri oldu. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda infrastrukturun yenilənməsi ilə yanaşı yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulmasına da diqqət yetirildi. Böyük Qayıdış prosesi çərçivəsində keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı üçün şərait yaradılır. Yol, elektrik, su, qaz və digər infrastrukturun qurulması bu prosesin tərkib hissəsi kimi həyata keçirilir. Təhsil, səhiyyə, mədəniyyət və sosial xidmət obyektlərinin yaradılması da yeni yaşayış mühitinin formalaşdırılmasına xidmət edir. Beləliklə, Zəfərdən sonra həmin ərazilərdə həyatın bərpası istiqamətində işlər davam etdirilir.

Anım Gününün əsas məzmunlarından biri şəhidlərin xatirəsinə ehtiramın göstərilməsidir. Azərbaycan dövlətinin bu istiqamətdə həyata keçirdiyi tədbirlər şəhidlərin xatirəsinin yaşadılmasına yönəlib. Vətən müharibəsi Memorial Kompleksi və Zəfər Muzeyinin yaradılması da bu məqsədlə bağlıdır. Belə məkanlar müharibənin tarixinin gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından mühüm yaddaş ünvanları kimi nəzərdə tutulur. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan bərpa işləri də tarixi və mədəni irsin qorunması ilə müşayiət olunur. Şəhidlərin xatirəsi ilə Böyük Qayıdışın quruculuq prosesi arasında zaman baxımından ardıcıllıq yaranır. Bu baxımdan 27 sentyabr həm keçmişə ehtiramı, həm də gələcəyə yönələn quruculuq mərhələsini xatırladan tarixdir.

Könül Hüseynova
Tərəqqi medallı, Şuşa Humanitar Kollecinin tyutoru, YAP Şuşa rayon təşkilatının 20 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri