20 Sentyabr Azərbaycanın dövlətçilik tarixində xüsusi yer tutan tarixlərdəndir. Bu gün Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri ilə əlaqələndirilib. Prezident İlham Əliyevin 18 sentyabr 2024-cü il tarixli sərəncamı ilə həmin şəhərlərin günü rəsmiləşdirilib. Bu qərar Qarabağda baş vermiş mühüm siyasi və tarixi dəyişikliklərin yaddaşda saxlanmasına xidmət edir. 2023-cü ilin sentyabr hadisələri bu şəhərlərin həyatında dönüş nöqtəsi oldu. Suverenliyin bərpasından sonra əsas diqqət insanların qayıdışına və şəhərlərin qurulmasına yönəldi. Buna görə 20 Sentyabr həm tarixi nəticəni, həm də qarşıdakı vəzifələri ifadə edir. Günün əhəmiyyəti məhz bu iki istiqamətin vəhdətindədir.

Xankəndi Qarabağın ictimai və mədəni həyatında mühüm şəhərlərdən biridir. Şəhərin bərpasında təhsil və sosial infrastruktur xüsusi yer tutur. Qarabağ Universitetinin Xankəndidə fəaliyyətə başlaması bunun mühüm nümunəsidir. Prezident İlham Əliyev universitetin açılışında iştirak edib. Şəhərdə məktəb və uşaq bağçası kimi obyektlərin yenilənməsi də həyata keçirilir. Bu işlər Xankəndinin yeni şəhər həyatının formalaşmasına xidmət edir.

Xocalı üçün 20 Sentyabrın mənası daha fərqli emosional çalar daşıyır. Şəhər uzun illər Azərbaycan xalqının yaddaşında faciə ilə bağlı olub. 2023-cü ilin sentyabrında Xocalının azad edilməsi yeni tarixi mərhələnin başlanmasına səbəb oldu. Keçmiş məcburi köçkünlərin şəhərə qayıdışı 2024-cü ilin mayında başlayıb. Sakinlərin qayıdışı ilə Xocalının sosial həyatı yenidən formalaşır. Şəhərdə müxtəlif sosial obyektlərin bərpası da davam etdirilir.

Xocavənd zəngin tarixi və arxeoloji irsi ilə seçilən bölgələrdəndir. Azıx və Tağlar mağaraları rayonun mühüm tarixi məkanları sırasında göstərilir. 2023-cü ilin sentyabrında rayonun tam azad edilməsi yeni mərhələ yaratdı. Hazırda burada bərpa və məskunlaşma istiqamətində işlər görülür. 2025-ci ildən rayon ərazisinə keçmiş məcburi köçkünlərin qayıdışı başlayıb. Bu proses Xocavənddə sosial həyatın bərpası üçün əsas addımlardandır.

Ağdərənin gələcək inkişafı da Qarabağın ümumi dirçəliş proqramı ilə bağlıdır. Şəhərin bərpasında müasir infrastrukturun yaradılması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlət bayrağının Ağdərədə ucaldılması yeni mərhələnin rəmzi hadisələrindən biri olub. Şəhərin digər Qarabağ məntəqələri ilə nəqliyyat əlaqələrinin gücləndirilməsi inkişaf üçün vacibdir. İqtisadi fəaliyyətin bərpası da yeni iş imkanlarının yaranmasına şərait yarada bilər. Beləliklə, Ağdərə də Qarabağın gələcək inkişaf xəritəsində öz yerini tutur.

Namiq Hüseynov — YAP Şuşa rayon təşkilatının 35 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri