Dini rəhbərlərin cəmiyyət həyatında oynadığı rol onların ictimai mesajlarını mühüm amilə çevirir. İnsanların böyük hissəsi dini xadimlərin fikirlərinə və çağırışlarına diqqətlə yanaşır. Buna görə dini liderlərin sülh və qarşılıqlı hörmətə dair mövqeləri cəmiyyətlərdə dialoq mühitinin inkişafına təsir göstərə bilər. Bakıda Türk Dövlətləri Təşkilatının müsəlman dini rəhbərləri Şurasının toplantısı bu məsələlərin müzakirəsi üçün əlverişli şərait yaradıb. Müxtəlif ölkələrdən gələn nümayəndələrin təmasları ortaq mənəvi dəyərlərin müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Belə görüşlər dini əməkdaşlığın praktiki məzmununu da genişləndirə bilər.

Müasir dünyada müxtəlif regionlarda qarşıdurmaların davam etməsi sülh çağırışlarının əhəmiyyətini artırır. Dini liderlər insanları düşmənçilikdən uzaqlaşdırmaq və qarşılıqlı anlaşmanı təşviq etmək imkanına malikdirlər. Onların mesajlarında insan həyatına hörmət, mərhəmət və əməkdaşlıq kimi ümumbəşəri prinsiplərin önə çəkilməsi mühüm ictimai məna daşıyır. Dini icmalar arasında təmasların artması stereotiplərin və yanlış təsəvvürlərin azalmasına kömək edə bilər. Bu baxımdan beynəlxalq dini toplantılar yalnız dini qurumların görüşü kimi nəzərdən keçirilmir. Onlar eyni zamanda sosial və mədəni dialoqun inkişafına xidmət edən platformalardır.

Bakıda keçirilən toplantının Seyid Yəhya Bakuviyə həsr olunmuş beynəlxalq konfransla eyni vaxtda təşkili xüsusi məna daşıyır. Bakuvi irsində mənəvi kamillik və insanın daxili dünyası kimi məsələlər mühüm yer tutur. Bu irsin müasir dini dialoqla yanaşı müzakirə edilməsi keçmişin mənəvi təcrübəsinin bu gün üçün əhəmiyyətini göstərir. Alimlərin iştirakı mövzunun elmi tərəfinin geniş şəkildə araşdırılmasına imkan verir. Dini rəhbərlərin iştirakı isə müzakirələrə ictimai və mənəvi ölçü əlavə edir. Beləliklə, iki tədbir arasında məzmun baxımından qarşılıqlı əlaqə yaranır.

Azərbaycanın İslam həmrəyliyi istiqamətində fəaliyyəti də bu kontekstdə diqqət çəkir. İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və ICESCO ilə əməkdaşlıq müxtəlif sahələr üzrə əlaqələrin inkişafına imkan verir. Bakının İslam Həmrəyliyi Oyunlarına ev sahibliyi etməsi müsəlman ölkələrinin nümayəndələrini Azərbaycanda bir araya gətirmişdi. Qarşıdakı Zirvə Görüşünün Bakıda keçirilməsi də yüksək səviyyəli siyasi və diplomatik dialoq üçün imkan yaradacaq. Belə tədbirlər müxtəlif ölkələrin ümumi problemləri və əməkdaşlıq imkanları barədə fikir mübadiləsi aparmasına şərait yaradır. Azərbaycanın paytaxtı bu baxımdan beynəlxalq görüşlərin keçirildiyi mühüm mərkəzlərdən biri kimi çıxış edir.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfər dini liderlərin Azərbaycanla bağlı müşahidələrini daha da genişləndirir. Ağdam, Xocalı, Xankəndi və Şuşada aparılan müşahidələr bölgənin keçmişi haqqında konkret təsəvvür yaradır. İşğal dövrünün dağıntıları ilə yanaşı, hazırda həyata keçirilən bərpa işləri də nümayəndələrə təqdim olunur. Yeni şəhər və kəndlərin salınması, yolların çəkilməsi və sosial obyektlərin yaradılması quruculuq prosesinin əsas istiqamətlərindəndir. İnsanların mərhələli şəkildə öz doğma yerlərinə qayıtması da bu prosesin mühüm hissəsidir. Səfər beləliklə həm tarixi yaddaşın, həm də yeni inkişaf mərhələsinin öyrənilməsinə imkan verir.

Dini liderlərin Bakıda görüşməsi və Qarabağa səfər etməsi eyni zamanda ortaq dəyərlərin praktiki müzakirəsinə imkan yaradır. Sülh yalnız siyasi sənədlərlə deyil, cəmiyyətlər arasında qarşılıqlı anlayışın formalaşması ilə də bağlıdır. Dini rəhbərlərin bu prosesdə səsləndirdiyi çağırışlar geniş auditoriyaya çata bilir. Seyid Yəhya Bakuvinin irsi isə mənəvi dəyərlərin uzunmüddətli əhəmiyyətini xatırladır. Azərbaycan belə tədbirlərlə dini, elmi və mədəni dialoqun müxtəlif istiqamətlərini bir platformada birləşdirir. Bu platformanın əsas mövzuları arasında həmrəylik, qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlıq xüsusi yer tutur.

Rəsmiyyə Məmmədova — “Qabaqcıl təhsil işçisi”, Şuşa Şəhəri üzrə Təhsil Sektorunun müdiri, YAP Şuşa rayon təşkilatının 16 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri