Doğma evdən ayrılmaq insanın yaddaşında dərin iz buraxır. Məcburi köçkünlük həyatı yaşayan ailələr bu ağrını uzun illər daşıdılar. Onlar üçün yurd anlayışı itirilmiş gündəlik həyatın bütöv mənzərəsi idi. Bir həyət, bir küçə və bir qonşu söhbəti böyük həsrətə çevrilmişdi. Həmin həsrət zaman keçdikcə övladların düşüncəsinə də köçürdü. Zəfər bu yarımçıq hekayələrin davamını yazmaq imkanı yaratdı.

Köçkün ailələr doğma məkanla əlaqələrini xatirələr vasitəsilə qoruyurdular. Uşaqlar valideynlərinin danışdığı kəndləri görmədən tanımağa başlayırdılar. Evdə saxlanan bir fotoşəkil bütöv yurdun rəmzinə çevrilirdi. Bayram söhbətlərində qayıdış arzusu xüsusi yer tuturdu. Bu yaddaş torpağa mənəvi bağlılığın itməsinə imkan vermirdi. Azərbaycan xalqının yurd sevgisi belə ailə hekayələrində davam edirdi.

2020-ci ildə qazanılan qələbə ayrılığın taleyə çevrilməyəcəyini göstərdi. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə torpaqlarımızın azadlığı təmin edildi. Azərbaycan Ordusunun fədakarlığı qayıdışın qarşısındakı tarixi maneəni aradan qaldırdı. Hər azadlıq xəbəri köçkün ailələrin həyatında fərqli həyəcan doğururdu. Yaşayış məntəqəsinin adını eşitmək illərlə qorunan ümidi canlandırırdı. Şuşanın azadlığı isə bütün ölkənin qayıdış duyğusunu ümumiləşdirdi.

Böyük Qayıdış doğma torpağa fiziki dönüşdən daha geniş prosesdir. İnsanlar orada ailə həyatlarını yenidən qurmaq imkanı qazanırlar. Gündəlik yaşayış üçün evlə yanaşı, sosial şərait də əhəmiyyət daşıyır. Məktəb, yol və xidmət imkanları qayıdışın davamlılığını müəyyənləşdirir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə aparılan quruculuq bu məqsədə xidmət edir. Beləliklə, azadlıq insanların gündəlik həyatında konkret məzmun alır.

Yurda dönən yaşlı insan keçmişi ilə yenidən görüşür. Onunla birlikdə gedən uşaq isə öz gələcəyinin ünvanını tanıyır. Eyni qayıdış müxtəlif nəsillər üçün fərqli mənalar daşıyır. Bu mənaların ortaq nöqtəsi ailə bağlarının doğma torpaqda möhkəmlənməsidir. Yeni evin qapısının açılması yaddaşla həyat arasında əlaqəni bərpa edir. Yurd həsrəti beləcə quruculuq məsuliyyəti ilə əvəzlənməyə başlayır.

Noyabrın 8-i qayıdan ailələrin sevincində öz davamını tapır. Vaxtilə ayrılıqdan danışan söhbətlərdə indi yeni yaşayışın planları səslənir. Keçmişin ağrısını unutmaq tələb olunmadan gələcəyə ümid artır. Bu dəyişiklik qələbənin insan taleyinə təsirini aydın göstərir. Doğma ocaqların yenidən yanması şəhidlərimizin fədakarlığına dərin minnətdarlıq doğurur. Böyük Qayıdış azadlığın evlərə və ailələrə çatan mənasını yaşadır.

Kamalə Səfərova
Şuşa Mərkəzi Rayon Xəstəxanası PHŞ-nin direktoru, YAP Şuşa rayon təşkilatının 24 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri