Sülh anlayışı insanların təhlükəsiz həyat imkanları ilə birbaşa bağlıdır. Onun mənası yalnız silahlı qarşıdurmanın dayanması ilə tamamlanmır. İnsanların gələcəyə inamı və qarşılıqlı münasibətləri də əhəmiyyət daşıyır. VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu bu geniş məzmunu düşünməyə əsas verir. Prezident İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycanın münaqişə təcrübəsini beynəlxalq gündəliklə əlaqələndirdi. Bu yanaşma sülhün humanitar tərəfinin nəzərdən qaçırılmamasını tələb edir.

Uzunmüddətli münaqişələr cəmiyyətlərin yaddaşında dərin izlər buraxan hadisələrdir. İtirilmiş yurdlar və pozulmuş həyat insanların düşüncəsinə təsir göstərir. Belə yaşantılar siyasi razılaşmaların ictimai mənasını daha da artırır. Əldə edilən nəticələr insanların təhlükəsizlik ehtiyacına cavab verməlidir. Ədalətlə gələcəyə baxış arasında əlaqə burada xüsusi əhəmiyyət qazanır. Azərbaycan təcrübəsi həmin məsələlərin ayrılmazlığını aydın şəkildə göstərir.

Prezident İlham Əliyevin müharibələrin bitirilməsinin çətinliyi barədə fikri düşündürücüdür. Münaqişənin nəticələrini aradan qaldırmaq çoxşaxəli fəaliyyət tələb edən prosesdir. Hüquqi məsələlərlə yanaşı mənəvi münasibətlər də diqqətdə saxlanmalıdır. Qarşılıqlı öhdəliklərin icrası etimadın bərpasına praktik dəstək verir. Humanitar ünsiyyət isə insanların təsəvvürlərində dəyişiklik üçün imkan yaradır. Bu istiqamətlər birlikdə daha dayanıqlı sülhə xidmət edə bilər.

2026-cı il oktyabrın 27-də açılan Bakı Forumu anlaşma ehtiyacını önə çəkdi. Mədəniyyətlərarası dialoq xalqları bütövlükdə damğalayan yanaşmaları zəiflədə bilər. Bunun üçün hadisələrə məsuliyyətli münasibət və düşünülmüş dil lazımdır. Tarixi ağrıları dinləmək qarşılıqlı anlaşmanın vacib hissələrindən biridir. Dialoq həmin ağrıları inkar etmədən gələcək imkanları araşdırmağa şərait yaradır. Forumun humanitar əhəmiyyəti bu cür söhbətlərin mümkünlüyündə də görünür.

Regional əlaqələrin genişlənməsi sülhün ictimai faydasını daha görünən edə bilər. Ticarət və nəqliyyat imkanları yeni əməkdaşlıq maraqları yaradır. Qarşılıqlı maraqlar tərəflərin sabitliyə bağlılığını gücləndirmək imkanına malikdir. Lakin münasibətlərin davamlılığı üçün insan amili də nəzərə alınmalıdır. İqtisadi əlaqələr mənəvi etimadla tamamlananda daha geniş əsas qazanır. Azərbaycanın dialoq təşəbbüsləri həmin tamamlanmanın əhəmiyyətini göstərir.

Bakıdan verilən mesaj gələcəyi məsuliyyətlə düşünmək ehtiyacına söykənir. Prezident İlham Əliyevin çıxışı sülhün qorunmasını geniş münasibətlər daxilində təqdim edir. Azərbaycan sabitliyin siyasi və humanitar tərəflərinə diqqət yönəldir. Ortaq gələcək insan ləyaqətinin və təhlükəsizliyin qorunmasını tələb edir. Buna xidmət edən ünsiyyət imkanları davamlı şəkildə inkişaf etdirilməlidir. VII Forum həmin məqsədə yönəlmiş beynəlxalq müzakirə platformasıdır.

Qönçə Məmmədova

Şuşa rayon Bülbülcan adına Uşaq Musiqi Məktəbinin direktoru, YAP Şuşa rayon təşkilatının 29 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri