Müasir dövlətin gücü vətəndaşlarının hüquqlarını qorumaq və cəmiyyətdə sabit ictimai münasibətlər yaratmaq bacarığı ilə ölçülür. Bu baxımdan dünyəvi dövlətçilik modeli hüquqi bərabərliyin və vicdan azadlığının təmin olunması üçün mühüm əsasdır. Dünyəvilik dini dəyərlərin cəmiyyətdən kənarlaşdırılması deyil, dövlət idarəçiliyinin qanunvericiliyə uyğun təşkil edilməsidir. İnsanların dini inanclarına hörmət göstərilməsi demokratik cəmiyyətin əsas xüsusiyyətlərindən sayılır. Eyni zamanda, ümumi ictimai qaydaların bütün vətəndaşlara bərabər tətbiqi hüquqi nizamın qorunmasına xidmət edir. Bu prinsiplərin düzgün anlaşılması dini məsələlər ətrafında yaranan yanlış təsəvvürlərin aradan qaldırılmasına kömək edir. Azərbaycan dövlətçiliyinin əsas xüsusiyyətlərindən biri də bu tarazlığın qorunmasıdır.
Azərbaycanın dünyəvi inkişaf modeli ölkənin tarixi təcrübəsi və müasir hüquqi prinsipləri əsasında formalaşıb. Konstitusion quruluş və qanunvericilik vətəndaşların hüquq və azadlıqlarının qorunmasını dövlətin əsas vəzifələrindən biri kimi müəyyənləşdirir. Dini etiqad azadlığı insanın inancına uyğun yaşamaq imkanını əhatə edir. Bununla belə, hər bir hüququn həyata keçirilməsi digər şəxslərin hüquqlarına və qanuni ictimai maraqlara hörmətlə uzlaşmalıdır. Bu yanaşma fərdi azadlıqlarla ümumi qaydalar arasında balans yaradır. Hüquqi prinsiplərin cəmiyyətə aydın şəkildə izah olunması ictimai müzakirələrin daha sağlam aparılmasına şərait yaradır. Nəticədə dini müxtəliflik və dünyəvi idarəçilik bir-birini inkar edən deyil, qanun çərçivəsində uzlaşan anlayışlar kimi qəbul edilir.
Ölkəmizin dini tolerantlıq ənənələri müxtəlif icmaların birgəyaşayış təcrübəsində özünü göstərir. Məscidlərin, kilsələrin və sinaqoqların mövcudluğu dini müxtəlifliyin tarixi və müasir mənzərəsini əks etdirir. Müxtəlif inanclara mənsub insanların cəmiyyət həyatında iştirakı qarşılıqlı hörmət mədəniyyətinin əhəmiyyətini göstərir. Bu mühitin qorunması dövlət qurumlarının, dini icmaların və vətəndaş cəmiyyətinin birgə səylərini tələb edir. Tarixi-dini abidələrin bərpası da mədəni irsin bütövlüyünün saxlanılmasına xidmət edir. Xüsusilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə dini və mədəni obyektlərin vəziyyətinin araşdırılması tarixi yaddaşın bərpası baxımından vacibdir. Bu işlər gələcək nəsillərin ölkənin çoxqatlı mədəni tarixini daha dolğun öyrənməsinə imkan yaradır.
Prezident İlham Əliyev dövlət siyasətində milli-mənəvi irsin qorunmasına və dini müxtəlifliyə hörmət məsələlərinə xüsusi diqqət yetirir. Bu istiqamətdə həyata keçirilən tədbirlər ölkənin tarixi abidələrinin yaşadılmasına və mədəni ənənələrin davam etdirilməsinə yönəlir. Mədəni irsə qayğı yalnız keçmişin qorunması deyil, gələcək üçün mənəvi əsasların yaradılması deməkdir. Dini məkanların mühafizəsi və bərpası müxtəlif icmaların tarixi yaddaşına hörmətin ifadəsidir. Eyni zamanda, bu sahədə hüquqi normaların qorunması dövlətin dünyəvi xarakterinin saxlanılmasına kömək edir. İctimaiyyətin görülən işlər barədə obyektiv məlumatlandırılması dövlət siyasətinin mahiyyətinin düzgün anlaşılmasını asanlaşdırır. Beləliklə, mədəni irsə qayğı və hüquqi idarəçilik ümumi dövlətçilik məqsədləri çərçivəsində uzlaşır.
Təhsil müəssisələri dünyəvilik və dini azadlıq anlayışlarının gənclərə çatdırılmasında mühüm mövqeyə malikdir. Şagirdlər burada hüquqların mahiyyətini, qanunların əhəmiyyətini və müxtəlif dünyagörüşlərinə hörmətin vacibliyini öyrənirlər. Müəllimlərin obyektiv və balanslı yanaşması bu mövzuların düzgün mənimsənilməsinə şərait yaradır. Təhsil mühitində hər bir uşağın ləyaqətinə hörmət göstərilməsi sağlam münasibətlərin əsasını təşkil edir. Ümumi qaydaların aydın izahı şagirdlər arasında anlaşılmazlıqların qarşısını almağa kömək edir. Hüquqi savadlılıq artdıqca gənclər şəxsi hüquqlarını və ictimai məsuliyyətlərini daha düzgün qiymətləndirirlər. Bu isə gələcəkdə daha yetkin vətəndaş mövqeyinin formalaşmasına zəmin yaradır.
Dini mövzuların siyasi məqsədlərlə təhrif edilməsi müasir informasiya mühitində diqqət tələb edən problemlərdəndir. Ayrı-ayrı hadisələrin kontekstdən çıxarılması cəmiyyətdə yanlış qənaətlərin yaranmasına səbəb ola bilər. Belə hallarda faktlara əsaslanan məlumatlandırma və hüquqi izahlar xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Vətəndaşlar xəbərləri qiymətləndirərkən mənbənin etibarlılığına və məlumatın doğruluğuna diqqət yetirməlidirlər. Dini inanclardan istifadə etməklə qarşıdurma yaratmaq cəhdlərinə qarşı maarifləndirmə daha səmərəli vasitələrdən biridir. İctimai dialoqun qorunması müxtəlif fikirlərin qanuni çərçivədə ifadəsinə imkan verir. Hüquqa, qarşılıqlı hörmətə və faktlara əsaslanan yanaşma dövlətin sabitliyini möhkəmləndirir.
Azərbaycanın dünyəvi dövlətçilik ənənələrinin qorunması bütün vətəndaşların hüquqlarına bərabər münasibət göstərilməsini tələb edir. Dini azadlıq və ümumi hüquqi qaydalar arasında tarazlıq cəmiyyətin ahəngdar inkişafı üçün vacibdir. Bu tarazlıq yalnız qanunların mövcudluğu ilə deyil, onların düzgün izahı və ardıcıl tətbiqi ilə təmin olunur. Təhsil, maarifləndirmə və ictimai dialoq bu prosesin əsas vasitələridir. Gənc nəslin hüquqi düşüncəsinin inkişafı gələcəkdə sosial həmrəyliyin qorunmasına kömək edəcək. Dövlətçilik prinsiplərinə hörmət edən cəmiyyət müxtəliflik şəraitində də ortaq məqsədlər ətrafında birləşə bilər. Buna görə dünyəvilik, vicdan azadlığı və qanunun aliliyi Azərbaycanın ictimai inkişafında qarşılıqlı şəkildə tamamlanan dəyərlərdir.

Kamalə Səfərova
YAP Şuşa rayon təşkilatının 24 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri