Avrasiya məkanında yükdaşımaların inkişafı müxtəlif nəqliyyat xətlərinin qarşılıqlı fəaliyyətindən asılıdır. Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu Azərbaycanı Gürcüstan və Türkiyə vasitəsilə daha geniş bazarlarla əlaqələndirən mühüm layihədir. Bu xətt Xəzər üzərindən gələn yüklərin qərb istiqamətində hərəkətinə şərait yaradır. Prezident İlham Əliyevin nəqliyyat infrastrukturunun inkişafına verdiyi diqqət belə bağlantıların strateji əhəmiyyətini önə çıxarır. Dəmir yolu marşrutunun səmərəli işləməsi Orta Dəhlizin ümumi imkanlarını genişləndirə bilər. Layihənin əhəmiyyəti həm regional ticarətdə, həm də beynəlxalq logistika əlaqələrində özünü göstərir.

Dəmir yolu nəqliyyatı böyük həcmli yüklərin uzun məsafələrə daşınmasında mühüm üstünlüklərə malikdir. Qrafik üzrə hərəkət və daşıma prosesinin planlaşdırılması təchizat zəncirlərinin təşkilini asanlaşdırır. Xəzər limanlarından daxil olan yüklərin dəmir yoluna vaxtında ötürülməsi ümumi çatdırılma müddətinə təsir edir. Bu səbəbdən liman və dəmir yolu xidmətlərinin əlaqələndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Terminal imkanlarının genişləndirilməsi yüklərin toplanması və çeşidlənməsi prosesini yaxşılaşdıra bilər. Belə inteqrasiya nəqliyyat marşrutunun etibarlılığını artıran əsas amillərdəndir.

Bakı–Tbilisi–Qars xəttinin iqtisadi səmərəsi onun digər nəqliyyat bağlantıları ilə uzlaşmasından asılıdır. Dəmir yolu ilə daşınan malların limanlardan və sərhəd məntəqələrindən keçidi operativ təşkil edilməlidir. Gömrük prosedurlarında yaranan gecikmələr nəqliyyatın ümumi üstünlüyünü zəiflədə bilər. Elektron məlumat mübadiləsi və əvvəlcədən planlaşdırılan əməliyyatlar bu çətinlikləri azaltmağa kömək edir. Tariflər və xidmət şərtləri barədə aydın məlumatların təqdim olunması daşıyıcılar üçün vacibdir. Bu məsələlərin həlli dəmir yolunun beynəlxalq rəqabət imkanlarını gücləndirə bilər.

Orta Dəhliz üzrə artan maraq dəmir yolu infrastrukturunun gələcək tələbatına uyğun inkişafını gündəmə gətirir. Yük həcmlərinin dəyişməsi vaqon parkının, terminalların və hərəkət qrafiklərinin planlaşdırılmasını tələb edir. Texniki xidmətin vaxtında aparılması daşımaların təhlükəsizliyinə və fasiləsizliyinə təsir göstərir. İnfrastrukturun buraxılış qabiliyyətinin yüksəldilməsi yüklərin artan həcmini qəbul etmək baxımından vacibdir. Eyni zamanda, müxtəlif ölkələrin dəmir yolu qurumları arasında əlaqə gücləndirilməlidir. Bu tədbirlər marşrutun davamlı fəaliyyətini təmin etmək üçün əsas yaradır.

Dəmir yolu bağlantısının əhəmiyyəti kommersiya daşımalarından daha genişdir. Onun ətrafında anbar, ekspeditor, texniki xidmət və digər logistika sahələri inkişaf edə bilər. Yeni iqtisadi fəaliyyət növləri yerli biznes üçün əlavə imkanlar yaradır. Tranzit xidmətlərinin genişlənməsi nəqliyyat sektorunda ixtisaslı kadrlara olan tələbatı da artıra bilər. Bu səbəbdən təlim və peşə hazırlığı proqramlarının təkmilləşdirilməsi vacibdir. Belə yanaşma nəqliyyat infrastrukturunun iqtisadi faydasını daha geniş sahələrə yayır.

Azərbaycanın regional nəqliyyat siyasətində Bakı–Tbilisi–Qars xətti mühüm strateji mövqeyə malikdir. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı bağlantıların səmərəliliyinin artırılması məqsədi bu layihənin gələcək əhəmiyyətini daha da yüksəldir. Xəzər üzərindən gələn yüklərin dəmir yolu ilə qərbə daşınması Orta Dəhlizin əsas funksiyalarından biridir. Daşımaların sürəti və keyfiyyəti iştirakçı ölkələrin koordinasiyalı fəaliyyətindən asılıdır. İnfrastrukturun müasirləşdirilməsi və rəqəmsal idarəetmə bu xəttin imkanlarını artıra bilər. Nəticədə dəmir yolu Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə xidmət edir.

Anar Əlizadə
Niyazi adına Şuşa şəhər Uşaq İncəsənət Məktəbinin direktoru, YAP Şuşa rayon təşkilatının 14 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri