Avrasiya məkanında iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi yeni nəqliyyat imkanlarının yaradılmasını zəruri edir. Azərbaycan Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında bağlantıların inkişafında mühüm mövqe tutur. Xəzər dənizi üzərindən qurulan marşrutlar regionun qərb bazarlarına çıxışını asanlaşdırır. Prezident İlham Əliyevin nəqliyyat əməkdaşlığını prioritet istiqamətlərdən biri kimi vurğulaması bu prosesin strateji məzmununu göstərir. Orta Dəhliz müxtəlif iqtisadi məkanları bir-birinə bağlayan çoxmərhələli logistika sistemidir. Onun səmərəli fəaliyyəti regional ticarətin inkişafına yeni imkanlar aça bilər.

Mərkəzi Asiya ölkələri istehsal etdikləri məhsulları beynəlxalq bazarlara çatdırmaq üçün etibarlı nəqliyyat xətlərinə ehtiyac duyurlar. Azərbaycan üzərindən keçən marşrutlar bu baxımdan əlavə seçim yaradır. Xəzər limanları ilə Azərbaycanın quru nəqliyyatı arasında qurulan əlaqələr daşımaların davam etdirilməsinə şərait yaradır. Gürcüstan və Türkiyə istiqamətindəki bağlantılar isə Avropa bazarlarına çıxışı genişləndirir. Marşrutun müxtəlif mərhələlərinin koordinasiyası çatdırılma prosesinin keyfiyyətinə təsir göstərir. Buna görə də nəqliyyat sisteminin bütün iştirakçıları arasında əməkdaşlıq vacibdir.

Azərbaycanın infrastruktur siyasəti beynəlxalq bağlantıların möhkəmlənməsinə yönəlib. Dəmir yollarının yenilənməsi yükdaşımaların həcmini və çevikliyini artırmaq üçün imkanlar yaradır. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı dəniz və quru nəqliyyatını birləşdirən əsas məntəqədir. Bakı–Tbilisi–Qars xətti regionlararası yük hərəkətinin təşkili üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Magistral yolların təkmilləşdirilməsi isə avtomobil nəqliyyatının imkanlarını genişləndirir. Bu infrastrukturun qarşılıqlı əlaqəsi Azərbaycanın tranzit sistemini gücləndirir.

Avropa bazarlarına çıxışın səmərəliliyi yalnız coğrafi məsafədən asılı deyil. Daşıma xərcləri, sənədləşmə prosedurları və çatdırılma müddəti də kommersiya qərarlarında mühüm rol oynayır. Gömrük sistemlərinin rəqəmsallaşdırılması sərhədlərdə əməliyyatların sürətlənməsinə kömək edə bilər. Tarif siyasətində şəffaflıq biznesin marşrut seçimini asanlaşdırır. Liman və dəmir yolu xidmətlərinin əvvəlcədən planlaşdırılması yüklərin gözləmə müddətini azalda bilər. Bu amillər Orta Dəhlizin beynəlxalq rəqabət qabiliyyətini müəyyənləşdirir.

İqtisadi bağlantıların möhkəmlənməsi enerji və rəqəmsal sahələrdə əməkdaşlığın genişlənməsinə də şərait yaradır. Mərkəzi Asiya neftinin Azərbaycan vasitəsilə daşınması regional infrastrukturun müxtəlif məqsədlər üçün istifadəsini göstərir. Yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlıq gələcəkdə yeni iqtisadi layihələrin yaranmasına imkan verə bilər. Xəzərin dibi ilə fiber-optik xətlərin yaradılması məlumatların ötürülməsində əlavə imkanlar formalaşdırır. Bu təşəbbüslər regionun beynəlxalq əlaqələrini daha çoxşaxəli edir. Beləliklə, nəqliyyat dəhlizi geniş iqtisadi əməkdaşlıq üçün baza rolunu oynayır.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrinin inkişafı qarşılıqlı fayda prinsipinə əsaslanır. Prezident İlham Əliyevin regional əməkdaşlığa verdiyi önəm ortaq infrastrukturun əhəmiyyətini artırır. Marşrutun səmərəli işləməsi üçün dövlətlər arasında koordinasiya və etimad qorunmalıdır. Yeni logistika xidmətlərinin yaradılması özəl sektorun da iştirakını genişləndirə bilər. İnvestisiyaların düzgün planlaşdırılması mövcud imkanların uzunmüddətli iqtisadi nəticələrə çevrilməsinə kömək edir. Orta Dəhliz bu baxımdan Azərbaycanla Mərkəzi Asiyanı Avropa iqtisadi məkanına bağlayan mühüm vasitədir.

Rəfail Məmmədov
“Əməkdar müəllim”, YAP Şuşa rayon təşkilatının fəal üzvü