Dini liderlərin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfəri Bakı toplantısının mühüm hissəsini təşkil edir. Nümayəndələrin Ağdam, Xocalı, Xankəndi və Şuşaya getməsi bölgənin tarixi və müasir vəziyyətini yerində görmək imkanı yaradır. Bu səfər yalnız siyasi məsələlərlə deyil, dini və mədəni irslə də bağlıdır. İşğal dövründə dağıdılmış dini obyektlərin vəziyyəti bölgənin tarixinin mühüm hissəsidir. Hazırda aparılan bərpa işləri isə Qarabağda yeni mərhələnin formalaşdığını göstərir. Beləliklə, səfər iştirakçıları keçmişlə bu gün arasında fərqi birbaşa müşahidə edə bilirlər.

Ağdam məscidi bu baxımdan xüsusi nümunədir. Prezident İlham Əliyev məscidin bərpa olunan ilk obyektlərdən biri olduğunu bildirib. Məscidin yenidən qurulması dini abidələrin qorunmasına verilən əhəmiyyətin göstəricisi kimi təqdim olunur. Şuşada yeni məscidin inşası da bölgədə dini həyatın bərpası prosesinə daxildir. Qarabağda digər dini obyektlərin bərpası ilə bağlı işlər də davam etdirilir. Dini liderlərin bu məkanları görməsi tarixi irslə bağlı müzakirələri real müşahidələrlə zənginləşdirir.

Xocalı səfəri isə tarixi yaddaş baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyev Xocalıda Memorial Kompleksin yaradıldığını diqqətə çatdırıb. Bu məkan faciə qurbanlarının xatirəsinin qorunması məqsədi daşıyır. Dini liderlərin Xocalını ziyarət etməsi onların bölgənin tarixində baş vermiş hadisələrlə tanışlığını genişləndirir. Tarixi yaddaşın qorunması gələcək nəsillər üçün mühüm vəzifə olaraq qalır. Bu istiqamətdə beynəlxalq qonaqların iştirakı məlumatlılığın artırılmasına xidmət edə bilər.

Qarabağın bugünkü siması səfərin digər mühüm tərəfidir. Bölgədə yeni yaşayış məntəqələri və infrastruktur obyektləri yaradılır. Keçmiş məcburi köçkünlərin öz doğma ərazilərinə qayıdışı mərhələli şəkildə həyata keçirilir. Prezident İlham Əliyevin məlumatına görə, azad edilmiş ərazilərdə artıq yaşayışın bərpası prosesi genişlənib. Bu dəyişikliklər Qarabağın yalnız tarixi məkan deyil, yenidən formalaşan yaşayış ərazisi olduğunu göstərir. Dini liderlərin səfəri bu prosesin beynəlxalq nümayəndələr tərəfindən yerində müşahidəsinə imkan yaradır.

Qarabağ səfərinin mühüm nəticəsi bölgənin dini və mədəni irsi ilə bağlı yeni məlumatların əldə olunmasıdır. Xarici nümayəndələr dağıntıların miqyasını və bərpa prosesinin həcmini öz gözləri ilə görə bilirlər. Bu, müxtəlif ölkələrdə aparılan müzakirələr üçün əlavə faktiki material yaradır. Eyni zamanda, səfər Azərbaycanın tarixi irsin bərpasına dair həyata keçirdiyi tədbirləri nümayiş etdirmək imkanını genişləndirir. Dini liderlərin iştirakı bu məsələnin yalnız siyasi deyil, humanitar və mənəvi müstəvidə də müzakirəsinə şərait yaradır. Nəticədə Qarabağ səfəri Bakı toplantısının məzmununu əhəmiyyətli dərəcədə tamamlayır.

Anar Əlizadə
Niyazi adına Şuşa şəhər Uşaq İncəsənət Məktəbinin direktoru, YAP Şuşa rayon təşkilatının 14 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri