Dövlət idarəçiliyinin səmərəli qurulması dəqiq və etibarlı məlumatlara əsaslanır. Statistik məlumatlar əhalinin sayı, iqtisadi fəaliyyət, sosial göstəricilər və regional inkişaf haqqında təsəvvür yaradır. Ərazi bütövlüyünün bərpasından sonra Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yeni statistik və inzibati proseslərin formalaşması da aktuallaşıb. Qayıdışla bağlı göstəricilər, yeni yaşayış məntəqələrinin inkişafı və iqtisadi fəaliyyətin ölçülməsi gələcək planlaşdırma üçün əhəmiyyətlidir. Dövlət Suverenliyi Günü bu yeni idarəçilik mərhələsinin tarixi başlanğıc nöqtələrindən birini ifadə edir. Suveren dövlət üçün bütün ərazi üzrə vahid statistik yanaşmanın tətbiqi idarəetmənin keyfiyyətini artırır. Bu baxımdan statistika dövlətçilik prosesinin texniki, lakin mühüm sahələrindən biridir.

2023-cü ilin sentyabrında Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyinin bərpa edildiyi bildirildi. Prezident İlham Əliyevin 2024-cü il Sərəncamında 20 sentyabrın Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd olunması müəyyən edildi. Bu hadisədən sonra Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda əhali və iqtisadi fəaliyyətlə bağlı məlumatların sistemli şəkildə toplanması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Yeni yaşayış məntəqələrinin salınması sosial planlaşdırma üçün müxtəlif göstəricilərin öyrənilməsini tələb edir. Statistik məlumatlar məktəb, xəstəxana, yol və digər xidmətlərin planlaşdırılmasına kömək edir. Bu səbəbdən suverenliyin bərpası ilə məlumat əsaslı idarəetmə arasında mühüm əlaqə mövcuddur. Dövlətin gələcək planlarının səmərəli qurulmasında obyektiv statistikanın rolu böyükdür.

Qarabağda yeni iqtisadi fəaliyyət sahələrinin yaranması statistik müşahidələrin əhəmiyyətini daha da artırır. Sənaye, kənd təsərrüfatı, turizm və xidmət sektorlarında baş verən dəyişikliklərin ölçülməsi planlaşdırma üçün vacibdir. Əhalinin geri qayıtması ilə demoqrafik göstəricilərdə də yeni dəyişikliklər yaranır. Bu məlumatlar sosial siyasətin düzgün istiqamətləndirilməsinə kömək edə bilər. Dövlət Suverenliyi Günü bu baxımdan yalnız tarixi hadisənin deyil, yeni idarəçilik reallığının da simvoludur. Suverenliyin tam tətbiqi ərazilər üzrə vahid dövlət statistikasının formalaşdırılması üçün də yeni imkanlar yaradır. Beləliklə, statistika bərpa prosesinin nəticələrinin ölçülməsi və gələcək məqsədlərin müəyyənləşdirilməsi üçün mühüm vasitədir.

Anar Xəlilov — Şuşa Rayon Statistika İdarəsinin rəisi, YAP Şuşa rayon təşkilatının 10 saylı ərazi təşkilatının sədr müavini