Azərbaycanın dövlətçilik tarixi uzun və mürəkkəb inkişaf yolu keçib. Xalqımız müxtəlif dövrlərdə siyasi müstəqillik və dövlətçilik ənənələrini qorumağa çalışıb. 1991-ci ildə müstəqilliyin bərpası müasir Azərbaycan dövlətinin inkişafında əsas mərhələlərdən biri oldu. Müstəqillikdən sonra ölkənin ərazi bütövlüyünün pozulması dövlətin qarşısında ciddi vəzifələr yaratdı. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələri 1993-cü ildə münaqişə ilə bağlı beynəlxalq sənədlər kimi qəbul edildi. Bu sənədlərdə atəşkəs və işğal olunmuş ərazilərdən qüvvələrin çıxarılması ilə bağlı tələblər əks olunurdu. 2020-ci il Vətən müharibəsi və 2023-cü il sentyabr hadisələri Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi məsələsində yeni mərhələlər yaratdı. Beləliklə, 20 sentyabr uzunmüddətli dövlətçilik prosesinin mühüm nəticəsi ilə bağlı tarix kimi meydana çıxdı.

Prezident İlham Əliyevin 19 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə sentyabrın 20-si Azərbaycan Respublikasında Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd edilir. Sərəncamda 2023-cü il sentyabrın 20-də ölkənin bütün ərazisində qanunun aliliyinin təmin edilməsi və dövlət suverenliyinin bərpa edilməsi nəzərə alınır. Bu qərar Azərbaycanın müasir tarixində baş vermiş mühüm hadisənin dövlət səviyyəsində yaddaşlaşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Dövlət Suverenliyi Günü müstəqil dövlətin ərazi bütövlüyü və suveren idarəçiliyi ilə bağlı məsələləri bir araya gətirir. Tarixin yaddaşda saxlanılması şəhidlərin və qazilərin xidmətlərinin gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından da vacibdir. Bu gün həmçinin Azərbaycanın qarşısında duran yeni inkişaf və quruculuq vəzifələrini xatırladır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən layihələr suverenlikdən sonrakı mərhələnin əsas istiqamətlərindəndir. Keçmiş məcburi köçkünlərin qayıdışı isə bu mərhələnin insan həyatına birbaşa təsir edən nəticələrindən biridir.

20 sentyabrın tarixi əhəmiyyəti gələcək illərdə də müxtəlif istiqamətlər üzrə araşdırılacaq. Bu tarix siyasi tarix, hüquq, hərbi tarix, sosial inkişaf və mədəni yaddaş baxımından çoxşaxəli məzmun daşıyır. Dövlət Suverenliyi Gününün qeyd olunması cəmiyyətin müasir tarixlə bağlı biliklərinin artırılmasına imkan yaradır. Təhsil müəssisələri və mədəniyyət ocaqları bu istiqamətdə mühüm maarifləndirici fəaliyyət göstərə bilərlər. Şuşanın bərpası və mədəni həyatının yenidən canlandırılması da bu tarixi mərhələnin diqqətçəkən istiqamətlərindəndir. Qarabağda yeni yaşayış və iqtisadi mühitin formalaşdırılması suverenliyin sosial və iqtisadi nəticələrini göstərir. Dövlətçilik tarixində əldə olunan nəticələrin qorunması isə gələcək nəsillərin üzərinə mühüm məsuliyyət qoyur. 20 sentyabr bu baxımdan həm keçmişi xatırladan, həm də Azərbaycanın gələcək inkişafı haqqında düşünməyə imkan verən əlamətdar tarix kimi Azərbaycan tarixində öz yerini tutub.

Faiq İbrahimov — YAP Şuşa rayon təşkilatının fəal üzvü