Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində sabitliyin qorunması dövlətlərin suveren hüquqlarına və beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə hörmət göstərilməsindən asılıdır. Dünyanın müxtəlif bölgələrində baş verən münaqişələr beynəlxalq təhlükəsizlik mexanizmlərinin səmərəliliyinin artırılmasını zəruri edir. Azərbaycan uzun illər ərzində üzləşdiyi işğal problemi səbəbindən beynəlxalq hüququn ardıcıl tətbiqinin əhəmiyyətini öz tarixi təcrübəsində yaşamışdır. Bu baxımdan ölkəmizin beynəlxalq təşkilatlarda səsləndirdiyi mövqelər yalnız milli maraqların müdafiəsi ilə məhdudlaşmır. Bakıda keçirilən Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin 7-ci Zirvə Görüşü həmin məsələlərin müzakirəsi üçün mühüm siyasi platforma oldu. Prezident İlham Əliyevin çıxışı beynəlxalq hüququn aliliyi, dövlətlərin suveren bərabərliyi və təhlükəsizlik prinsiplərinin qorunması ilə bağlı mühüm mesajlarla yadda qaldı. Dövlət başçısı beynəlxalq qərarların icrasının təmin olunmasının vacibliyini Azərbaycanın tarixi təcrübəsi əsasında diqqətə çatdırdı. Səsləndirilən fikirlər ölkəmizin daha ədalətli və dayanıqlı beynəlxalq münasibətlər sisteminin formalaşmasına verdiyi əhəmiyyəti nümayiş etdirdi.

Azərbaycanın beynəlxalq hüquqa əsaslanan mövqeyinin formalaşmasında Qarabağ münaqişəsinin tarixi mühüm yer tutur. Ermənistanın işğalçılıq siyasəti nəticəsində ölkəmizin ərazilərinin bir hissəsi uzun illər ərzində nəzarətdən kənarda qalmışdı. Bu dövrdə yüz minlərlə azərbaycanlı doğma yaşayış yerlərini tərk etməyə məcbur olmuş və ciddi humanitar problemlərlə üzləşmişdi. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi dörd qətnamə işğalçı qüvvələrin Azərbaycan ərazilərindən çıxarılmasını tələb etsə də, həmin sənədlər uzun müddət icra olunmamışdı. Prezident İlham Əliyevin Bakı Zirvəsində bu məsələyə toxunması beynəlxalq təşkilatların qəbul etdikləri qərarların praktik nəticələr verməsinin zəruriliyini göstərdi. Azərbaycanın təcrübəsi beynəlxalq hüququn tətbiqində seçici yanaşmaların təhlükəsizlik sisteminə mənfi təsir göstərdiyini ortaya qoyur. Hüquqi normaların bütün dövlətlərə münasibətdə bərabər tətbiqi qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi üçün mühüm şərtdir. Bu prinsipin qorunması beynəlxalq münasibətlərdə ədalətin təmin olunması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

2020-ci ilin Vətən müharibəsində əldə edilən qələbə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində həlledici mərhələ oldu. 2023-cü ilin sentyabrında Qarabağ üzərində suverenliyin tam təmin olunması ölkəmizin dövlətçilik tarixində yeni siyasi reallıqlar formalaşdırdı. Prezident İlham Əliyevin çıxışında bu hadisələrin xatırladılması Azərbaycanın beynəlxalq hüquqa əsaslanan mövqeyinin tarixi nəticələrini nümayiş etdirdi. Dövlət başçısı hərbi qələbədən sonra Azərbaycanın sülh gündəliyini irəli sürdüyünü xüsusi vurğuladı. Bu yanaşma ölkəmizin regionda uzunmüddətli sabitliyin təmin olunmasına maraq göstərdiyini əks etdirir. Azərbaycanın məqsədi əldə edilmiş siyasi nəticələrin qarşılıqlı etimad və əməkdaşlıq əsasında möhkəmləndirilməsidir. Cənubi Qafqazda dayanıqlı sülhün təmin olunması bütün tərəflərin beynəlxalq hüquqa və qarşılıqlı öhdəliklərə hörmət göstərməsini tələb edir. Belə şərait regionun iqtisadi və sosial inkişafı üçün yeni imkanlar yarada bilər.

AQEM-in Bakı Zirvəsi Azərbaycanın beynəlxalq təhlükəsizlik məsələlərinə yanaşmasının təqdim olunduğu mühüm diplomatik hadisə kimi qiymətləndirilə bilər. Prezident İlham Əliyevin çıxışında səsləndirilən mesajlar suverenlik, hüquqi bərabərlik və sülh prinsiplərinin bir-birindən ayrılmaz olduğunu nümayiş etdirdi. Azərbaycanın təşkilata sədrliyi dövründə həyata keçirilən təşəbbüslər üzv dövlətlər arasında etimadın və əməkdaşlığın gücləndirilməsinə xidmət edir. Təşkilatın institusional inkişafı və çoxtərəfli dialoqun genişləndirilməsi beynəlxalq təhlükəsizlik mühitinin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın sədrliyinin davam etdirilməsi ölkəmizin beynəlxalq diplomatiyada qazandığı etimadın ifadəsidir. Bakı Zirvəsi müxtəlif dövlətlərin ortaq təhlükəsizlik maraqları ətrafında birləşməsi üçün yeni imkanlar yaratdı. Azərbaycanın müstəqil xarici siyasəti milli maraqların qorunması ilə beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafını qarşılıqlı əlaqədə nəzərdən keçirir. Bütün bunlar ölkəmizin beynəlxalq hüququn aliliyinə əsaslanan mövqeyinin qlobal təhlükəsizlik baxımından mühüm siyasi məzmun daşıdığını göstərir.

Hidayət Səmədov
YAP Şuşa rayon təşkilatının 2 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri