1918-ci ilin mart-aprel aylarında baş verən hadisələr Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşında silinməz iz buraxmış faciələrdən biri kimi qiymətləndirilir. Bu hadisələr yalnız bir dövrün siyasi qarşıdurması kimi deyil, həm də milli kimliyə, mənəvi dəyərlərə və tarixi varlığa qarşı yönəlmiş məqsədli zorakılıq aktları kimi dəyərləndirilir. Həmin dövrdə baş verənlər xalqın kollektiv yaddaşında travmatik izlər buraxmış, nəsillər boyu ötürülən bir ağrıya çevrilmişdir.

Bakıda baş verən qırğınlar mülki əhaliyə qarşı yönəlmiş sistemli hücumların bariz nümunəsi idi. İnsanlar evlərində, küçələrdə, ibadət yerlərində qəddarcasına qətlə yetirilmiş, yaşayış sahələri dağıdılmış və şəhərin sosial infrastrukturu ciddi zərər görmüşdür. Bu hadisələr yalnız fiziki məhvetmə ilə kifayətlənməmiş, həm də əhalinin psixoloji sarsıntısına səbəb olmuşdur.

Hadisələrin digər bölgələrə yayılması isə faciənin miqyasını daha da genişləndirmişdir. Şamaxı, Quba, Qarabağ və digər ərazilərdə baş verən qırğınlar nəticəsində minlərlə insan həyatını itirmiş, yüzlərlə yaşayış məntəqəsi xəritədən silinmişdir. Bu isə göstərir ki, hadisələr lokal xarakter daşımamış, geniş əraziləri əhatə edən sistemli zorakılıq siyasətinin tərkib hissəsi olmuşdur.

Mədəni və dini irsin məhv edilməsi də bu faciənin mühüm aspektlərindən biridir. Tarixi abidələrin, məscidlərin və qəbiristanlıqların dağıdılması xalqın yaddaşına və kimliyinə qarşı yönəlmiş addım kimi qiymətləndirilə bilər. Bu cür hərəkətlər yalnız fiziki deyil, həm də mənəvi məhvetmə siyasətinin həyata keçirildiyini göstərir.

Bu hadisələrin dövlət səviyyəsində anılması və onların milli yaddaşda qorunması mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu istiqamətdə Ümummilli Lider Heydər Əliyev tərəfindən qəbul edilmiş qərarlar və verilmiş siyasi qiymət tarixi ədalətin bərpası və gələcək nəsillərin maarifləndirilməsi baxımından mühüm rol oynamışdır.

Leyla Babışova

YAP Şuşa rayon təşkilatının sədr müavini