20 Yanvar faciəsi Sovet imperiyasının Azərbaycanda öz siyasi dayaqlarını itirdiyini göstərən tarixi hadisədir. Dinc əhaliyə qarşı həyata keçirilən hərbi əməliyyatlar sübut etdi ki, SSRİ milli respublikaların iradəsini zor gücü ilə sındırmağa çalışırdı. Bu isə totalitar sistemin son mərhələyə qədəm qoyduğunun açıq göstəricisi idi.

“Yenidənqurma” və “aşkarlıq” siyasəti milli özünüdərk prosesini sürətləndirsə də, mərkəzi hakimiyyət bu prosesləri nəzarətdə saxlamaq üçün zorakılığa əl atdı. Azərbaycanda Ermənistanın təcavüzkar siyasətinə qarşı etiraz edən xalqın səsi 20 Yanvar gecəsi silah gücü ilə boğulmağa çalışıldı. Bu addım Sovet hakimiyyətinin siyasi acizliyini üzə çıxardı.

Qanlı hadisələrdən sonra Azərbaycan cəmiyyətində Sovet rejiminə qarşı hüquqi və ideoloji etimadsızlıq tam formalaşdı. Xalq artıq bu sistemi öz maraqlarının qoruyucusu kimi deyil, milli iradəyə qarşı yönəlmiş işğalçı güc kimi qəbul etməyə başladı. Nəticədə Sovet ideologiyası Azərbaycanda tam iflasa uğradı.

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 1990-cı il yanvarın 21-də Moskvada verdiyi bəyanat 20 Yanvar faciəsinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasında mühüm rol oynadı. Onun prinsipial mövqeyi bu hadisənin hüquqi-siyasi qiymət almasının əsasını qoydu və milli maraqların müdafiəsində əsl liderlik nümunəsi oldu.