20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının tarixində azadlıq iradəsinin və milli ləyaqətin sarsılmaz nümunəsi kimi qalıcı iz buraxmışdır. Həmin gecə Sovet imperiyasının silahlı qüvvələri Bakıda və respublikanın bir sıra bölgələrində dinc insanlara qarşı amansız güc tətbiq etmiş, bu addım xalqın milli iradəsini sındıra bilməmişdir. Qanlı Yanvar yalnız fiziki itkilərlə deyil, həm də mənəvi, siyasi və ideoloji nəticələrlə yadda qalmışdır.

Hadisələrin baş verməsinin əsas səbəbləri regionda uzun müddət davam edən gərginlikdə idi. Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları, azərbaycanlıların deportasiyası və Dağlıq Qarabağ məsələsində yaranan qarşıdurmalar xalqın milli oyanışını gücləndirmişdi. Mərkəzi Sovet hakimiyyəti dinc etirazları hərbi güc yolu ilə boğmağa çalışdı və bununla da hüquqi və humanitar normaları kobud şəkildə pozdu.

20 Yanvar faciəsi nəticəsində 147 nəfər həlak olmuş, 744 nəfər yaralanmış, 841 nəfər qanunsuz həbs edilmişdir. Yüzlərlə ailə övladsız, valideynsiz qalmış, dövlət və şəxsi mülkiyyətə milyonlarla rubl dəyərində ziyan dəymişdir. Bu rəqəmlər yalnız statistik göstəricilər deyil, hər birinin arxasında yarımçıq qalmış həyat hekayələri dayanır.

Bu faciənin siyasi-hüquqi qiymətinin verilməsində Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rolu böyük olmuşdur. O, 1990-cı ilin yanvarında Moskvada verdiyi bəyanatla 20 Yanvar hadisələrini insanlıq əleyhinə ağır cinayət kimi qiymətləndirmiş və xalqın haqq səsini dünya ictimaiyyətinə çatdırmışdır. Bu, xalqın milli iradəsinin qorunmasına və gələcək müstəqillik ideyasının formalaşmasına xidmət etmişdir.

Məmmədli Nəzirə

YAP Şuşa rayon təşkilatının əməkdaşı