Yeni Avrasiya qovşağının meydana çıxması coğrafi-məkanın şaxələnməsi deməkdir — burada hər bir sektor digərinə dəstək verir. “Aktau–Ceyhan” marşrutu üzrə razılaşmalar neft və qaz axınlarını şaxələndirir, sualtı fiber-optik xətt informasiya əlaqələrinin sürətini və təhlükəsizliyini artırır; yaşıl enerji üzrə memorandumlar isə enerji siyasətini ekoloji meyillərlə uyğunlaşdırır. Bu üç istiqamət bir-birini tamamlayaraq regionun gələcək rəqəmsal və iqtisadi xəritəsini formalaşdırır.

İqtisadi və siyasi əməkdaşlıq həm də strateji müstəvidə sabitlik yaradır. Enerji tranzitində tariflərin aşağı salınması və yeni marşrutların açılması dövlətlər arasında ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə və rəqabətqabiliyyətin yüksəlməsinə səbəb olur. Prezident İlham Əliyevin də qeyd etdiyi kimi, bu cür layihələr yalnız qarşılıqlı fayda deyil, həm də regional məsuliyyət prinsiplərinə əsaslanmalıdır.

Mədəni əlaqələr bu strukturun insan tərəfini təmin edir — onlar ölkələr arasında etimad və anlaşmanı möhkəmləndirir. 2023 və 2024-cü illərdə keçirilmiş Mədəniyyət Günləri, eləcə də ədəbi əsərlərin tərcümə təşəbbüsləri mədəni dialoqu aktivləşdirir və qarşılıqlı dildə, mədəni kodlarda yaxınlaşmanı sürətləndirir. Bu tip layihələr texniki infrastrukturun yaratdığı imkanları insan ünsiyyətinə çevirir.

Lakin bu inkişaflar ekoloji risklər olmadan reallaşa bilməz. Xəzər dənizinin səviyyəsinin azalması ciddi strateji və ətraf mühit problemidir və təkcə iqtisadi siyasətlə həll olunmaz. Prezident İlham Əliyev bu məsələni həm yerli, həm də regional əməkdaşlıq tələb edən prioritet kimi səsləndirir. Bu baxımdan, enerji, kommunikasiya və mədəni proqramlar bir-biri ilə uzlaşdırılmalı, Xəzərin qorunması isə ölkələrarası prioritet kimi qəbul edilməlidir.

Kamalə Səfərova

YAP Şuşa rayon təşkilatının 24 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri