2020-ci ilin 27 sentyabrında başlayıb 10 noyabrında tarixi Qələbə ilə başa çatan 44 günlük Vətən müharibəsi hərb tariximizə və xalqımızın yaddaşına şanlı salnamə kimi yazıldı. II Qarabağ müharibəsinin ilk günündən etibarən Azərbaycan Ordusu Füzulinin bir sıra yaşayış məntəqələrini işğaldan azad etdi. Şəhidlərimizin öz qanları ilə yazdığı tarixi zəfərin ilk addımları oradan başladı. 2020-ci ilin 17 oktyabrında rəşadətli Azərbaycan ordusu Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Füzuli rayonunu işğaldan azad etdi. Füzuli əməliyyatı Azərbaycan Ordusunun İkinci Qarabağ müharibəsində cənub-şərq cəbhəsində baş vermiş ən mühüm döyüşlərdən biri olmuşdur. Füzuli uğrunda aparılmış döyüşlər Vətən müharibəsi zamanı ən ağır döyüşlərdən olmuşdur. Füzulinin təmas xəttində yerləşən bir neçə müdafiə xəttinin yarılması Azərbaycana strateji üstünlüklər vermişdir. 30 il ərzində düşmən təmas xəttində möhkəm istehkam qurmuşdu. Hətta ən tanınmış hərbi mütəxəssislər də belə fikirdə idi ki, Füzulini işğaldan azad etmək üçün bəlkə aylarla vaxt lazım olacaq. Füzuli uğrunda döyüşlərdə Ordumuzun şücaəti qarşısında düşmən son mərhələdə öz silahlarını yerə qoyub qaçmışdı. Hərbi mütəxəssislər artıq açıq-aydın bildirirlər ki, Azərbaycan Ordusu böyük döyüş qabiliyyətinə və texniki təminata malik olan bir ordudur. 2020-ci il noyabrın 16-da Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva işğaldan azad edilmiş Füzuli rayonuna səfər etdilər. Dövlət başçımız tərəfindən bayrağımızın Füzulidə qaldırılması müasir tariximizin şanlı səhifələrindən biri kimi yadda qaldı.
Dövlət başçısı İlham Əliyevin digər azad edilmiş ərazilərimiz kimi, Füzuli rayonuna çoxsaylı səfərlərinin hər biri Böyük Qayıdış Proqramının uğurlu icrasının aydın mənzərəsini yaradır. Bu gün Azərbaycan erməni işğalının izlərini silir, Füzuliyə həyat qayıdır, yol, energetika, su, nəqliyyat infrastrukturunun tikintisi işləri sürətlə davam edir. Prezident İlham Əliyevin bildirdiyi kimi, “Qarabağın hava qapısı” sayılan Füzuli Beynəlxalq Hava Limanı bu gün böyük təyyarələri qəbul edir. Füzuli şəhəri işğaldan azad edilmiş bütün digər rayonlar kimi dirçəlir, inkişaf edir. 2023-cü ilin avqustunda Füzuliyə ilk köç karvanı yola salındı. 2024-cü ilin əvvəlinə qədər 824 ailə (3141 nəfər) doğma yurduna qayıtdı. Böyük Qayıdış Proqramına əsasən, 2026-cı ilin sonuna qədər 22 min füzulili öz evinə dönəcək. Bu proses təkcə fiziki qayıdış deyil, həm də mənəvi reabilitasiya, ümid və inamın yenilənməsi mərhələsidir. Füzulinin bərpası beynəlxalq həmrəyliyin də nümunəsinə çevrilib. Füzuli şəhərinin bərpası təkcə Azərbaycanın iqtisadi və mühəndis potensialının göstəricisi deyil, həm də beynəlxalq həmrəyliyin bariz nümunəsidir. Qarabağın dirçəlişi prosesində dost və qardaş ölkələrin iştirakı regional əməkdaşlığın və ortaq mənəvi dəyərlərin möhkəmlənməsi baxımından mühüm hadisəyə çevrilib. Bu kontekstdə Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin Füzulinin bərpasında fəal iştirakı xüsusi diqqətəlayiqdir. Qardaş Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyevin təşəbbüsü ilə şəhərdə Mirzə Uluqbəy adına tam orta məktəb inşa olunub. Müasir memarlıq üslubunda tikilən bu təhsil ocağı yalnız məktəb binası deyil, həm də iki xalq arasındakı qardaşlığın, ortaq tarix və mədəniyyətin canlı simvoluna çevrilib. Bu məktəbin açılışında Prezident İlham Əliyev və Prezident Şavkat Mirziyoyevin birgə iştirakı xalqlarımız arasında qardaşlıq bağlarının sarsılmazlığını nümayiş etdirdi. Digər mühüm hadisə Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayevin təşəbbüsü ilə Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzinin tikilib istifadəyə verilməsidir. Bu layihə gələcək nəsillərin yaradıcılıq potensialının inkişafına yönəlib və eyni zamanda Türk dünyasında mədəni inteqrasiyanın rəmzinə çevrilib. Mərkəz uşaqlara təhsil və incəsənət sahəsində yeni imkanlar qazandırmaqla yanaşı, Füzulinin sosial-mədəni həyatına da yeni nəfəs gətirib. Bu iki nümunə təkcə Türk dövlətlərinin humanitar həmrəyliyini deyil, həm də Zəngəzur dəhlizi və Qarabağ regionu üzərindən formalaşan yeni geosiyasi reallığın mənəvi tərəfini əks etdirir. Qardaş ölkələrin bu təşəbbüsləri Füzulinin dirçəlişinə verilən töhfə olmaqla yanaşı, “Bir millət, bir ruh” fəlsəfəsinin konkret təzahürüdür. 2020–2025-ci illər ərzində Prezident İlham Əliyevin Füzuliyə çoxsaylı səfərləri baş tutub. Zəfər yolunun, hava limanının, su anbarlarının, yaşayış komplekslərinin, “Ağıllı kənd” və “Rəqəmsal idarəetmə” mərkəzlərinin təməllərinin qoyulması, beynəlxalq liderlərlə birgə açılış mərasimləri dövlət başçısının Qarabağın dirçəlişinə verdiyi misilsiz önəmi təsdiqləyir. Füzuli rayonunun əlverişli coğrafi mövqeyi, zəngin təbii sərvətləri və kənd təsərrüfatına yararlı torpaqları onun davamlı iqtisadi inkişafı üçün geniş imkanlar yaradır. Qarabağın cənub qapısı hesab olunan bu rayon mühüm nəqliyyat və kommunikasiya yolları üzərində yerləşdiyindən, strateji baxımdan bölgənin logistika, ticarət və sənaye mərkəzinə çevrilməsi üçün əlverişli şərait formalaşdırır.
Dövlət və özəl sektorun birgə fəaliyyəti nəticəsində kənd təsərrüfatının bərpası, istixana və emal müəssisələrinin yaradılması, kiçik və orta biznesin təşviqi istiqamətində layihələr həyata keçirilir. Məqsəd Füzulidə həm yaşayış şəraitini bərpa etmək, həm də dayanıqlı iqtisadi həyat formalaşdırmaqdır. Eyni zamanda, minalardan təmizlənmə prosesi prioritet istiqamət kimi davam etdirilir. Bu işlər insanların təhlükəsizliyini təmin edir, həmçinin torpaqların kənd təsərrüfatı və inşaat məqsədilə istifadəsinə şərait yaradır. Təhsil və səhiyyə infrastrukturlarının bərpası, ekoloji balansın qorunması və yaşıl enerji layihələrinin tətbiqi Füzulinin sosial mühitini gücləndirir. Məcburi köçkünlərin mərhələli şəkildə öz doğma yurdlarına qayıdışı isə Böyük Qayıdış Proqramının ən mühüm elementlərindən birini təşkil edir. Füzuli şəhərinin işğaldan azad olunmasının üçüncü ilində Prezident İlham Əliyev bayram gününü füzulililərlə qeyd etdi. Füzuli Şəhəri Günündə dövlət başçısı şəhərdə bir sıra təməlqoyma mərasimlərində iştirak edərək sakinlərlə görüşdü. İlham Əliyev füzulililərlə söhbətində quruculuq işləri ilə bağlı məsələyə toxunaraq qeyd etdi ki, rayon indi tamamilə yenidən qurulur. “Bir neçə önəmli obyektin təməlini qoyduq. İki kəndin, uşaq bağçasının, idman kompleksinin, yeni yaşayış məhəllələrinin, inzibati mərkəzin təməli qoyuldu. Yəni aylar keçdikcə burada yaşayanların sayı da təbii ki, artacaq. Mənə dünən məlumat verildi ki, 800-dən çox insan artıq yerləşib. İlin sonuna qədər burada təqribən 2 minə yaxın insan yaşayacaqdır”. Böyük qayıdış proqramının birinci mərhələsinin sonunda – 2026-cı ilin sonunda 22 min insanın Füzuli rayonunda yaşayacağını vurğulayan dövlət başçısı bildirdi ki, bütövlükdə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda 140 min insan yaşayacaq. Bu proses dövlətin sosial siyasətinin, vətəndaş rifahına qayğısının və milli həmrəyliyin ən bariz nümunəsidir. Qayıdan ailələr üçün inşa olunan müasir mənzillər, məktəblər, xəstəxanalar və sosial obyektlər yeni həyatın başlanğıcını simvolizə edir.

YAP Şuşa Rayon Təşkilatının 41 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri Səbinə Gözəlova