Türk dünyası uzun illər “qardaşlıq” anlayışı ilə özünü ifadə edib. Bu gün isə bu anlayış praqmatik “ortaq gələcək” modelinə çevrilir. Qəbələ Zirvəsi göstərdi ki, TDT yalnız emosional bağlara deyil, ölçülə bilən nəticələrə söykənir. İnstitusional güclənmə bu dəyişikliyin lokomotividir.

İqtisadi və nəqliyyat yaxınlaşması kollektiv təhlükəsizliklə paralel aparılır. Orta Dəhliz, Transxəzər marşrutu və Zəngəzur vizionu loqistikanı vahid sistemə çevirir. TRIPP konsepti bu sistemə sosial və humanitar komponent əlavə edir. Nəticədə inteqrasiya dərinləşir, asılılıq deyil, tamamlayıcılıq yaranır.

Azərbaycan və Türkiyənin koordinasiyası TDT-nin temmini təmin edir. Bakı layihələri birləşdirən mərkəz funksiyasını daşıyır, Ankara isə təhlükəsizlik və diplomatik platformalarda strateji dəstək göstərir. Mərkəzi Asiya ölkələrinin iqtisadi potensialı bu sinerjiyə yeni nəfəs verir. Qəbələ bu harmoniyanı sənədləşdirdi.

Humanitar sahədə təhsil, gənclər və mədəniyyət proqramları nəsillərarası davamlılığı təmin edir. Azad edilmiş ərazilərdə ortaq layihələr həmrəyliyi konkret fəaliyyətə çevirir. Bu, TDT-nin cəmiyyətlə əlaqəsini gücləndirir və sosial dəstəyi artırır. Uzunmüddətli sabitliyin mənbəyi də məhz budur.

Nəticə etibarilə, TDT Avrasiyada yeni güc balansının rasionallıq üzərində qurulmuş modelidir. Qəbələ Zirvəsi bu modelin siyasi, iqtisadi və humanitar bloklarını eyni təmələ – ədalət və hüquqa – bağladı. Türk dünyası artıq xəyal deyil, planlı fəaliyyətin nəticəsidir. Bu nəticə gələcəyin yol xəritəsinə çevrilir.

Nazilə İbarhimova

YAP Şuşa rayon təşkilatının 3 sayl ərazi partiya təşkilatının sədr