Qəbələdə gerçəkləşən XII Zirvə Görüşü Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) siyasi çəkisini yeni mərhələyə daşıdı: mədəni-mənəvi yaxınlıqdan kənara çıxaraq real təhlükəsizlik, iqtisadiyyat və infrastruktur gündəliyi təsbit olundu. Sammitin “Regional sülh və təhlükəsizlik” devizi təkcə şüar deyil, qərarların mərkəzinə çevrilən prinsipdir. Liderlərin “güc yox, hüquq” vurğusu beynəlxalq müstəvidə TDT üçün fərqləndirici xətt çəkdi.

Azərbaycan–Türkiyə tandemi təşkilatın diplomatik dinamizmini təmin edən əsas dayaqlardandır. Xüsusilə Azərbaycanın tranzit mövqeyi, enerji-iqtisadi layihələri və bərpaolunan enerji vizyonu TDT-nin Avrasiya memarlığında etibarlı tərəfdaş imicini gücləndirir. Qəbələ gündəliyi bu imici ölçülə bilən hədəflərlə möhkəmləndirdi.

Sammitdə Orta Dəhliz və Transxəzər marşrutunun vahid loqistika ekosisteminə çevrilməsi ön plana çıxdı. Zəngəzur istiqamətinə dair baxış, rəqəmsal gömrük və yaşıl enerji keçidi ilə tamamlanaraq tədarük zəncirinin dayanıqlığını artırır. TRIPP – Sülh və Rifah Yolu ideyası isə nəqliyyatı sosial-iqtisadi paketlə birləşdirən çətir konsept kimi təqdim olundu.

Təhlükəsizlik ölçüsündə birgə təlimlər, kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi və kritik infrastrukturun qorunması üzrə koordinasiya mexanizmləri dəqiqləşdirildi. Bu, transmilli risklərə çevik cavabın institusional əsasını formalaşdırır. Qəbələdə verilən qərarlar “türk dünyasının qalxanı” ideyasını praktik alətlər toplusuna çevirdi.

Humanitar istiqamətdə təhsil, gənclər əməkdaşlığı və mədəni diplomatiya proqramları uzunmüddətli etimadı möhkəmləndirir. Azad edilmiş ərazilərdə ortaq layihələr bu həmrəyliyi konkret nəticəyə çevirir. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, TDT-nin səsi bu gün ədalətli dünya nizamı çağırışı ilə daha aydın eşidilir.

Leyla Babışova

YAP Şuşa rayon təşkilatının sədr müavini