TDT ölkələri enerji resurslarının müxtəlifliyi və marşrutların çoxtərəfliliyi baxımından əhəmiyyətli üstünlüyə malikdir. Qəbələ müzakirələri göstərdi ki, ənənəvi enerji ilə bərpaolunan mənbələrin paralel inkişafı strateji sığortadır. Boru kəmərləri, elektrik interkonnektorları və hidrogen potensialı qarşılıqlı asılılığı faydalı əməkdaşlığa çevirir. Bu, enerji təhlükəsizliyini iqtisadi rəqabət qabiliyyəti ilə birləşdirir.

Azərbaycanın enerji diplomatiyası TDT daxilində koordinasiya üçün model rolunu oynayır. Mövcud ixrac marşrutlarının genişləndirilməsi ilə bərabər, külək və günəş layihələri regional “yaşıl portfel” yaradır. Enerji saxlama texnologiyaları və ağıllı şəbəkələr isə təchizatın sabitliyini təmin edir. Bu inteqrasiya qiymət dalğalanmalarının riskini azaldır.

Yaşıl keçid təkcə texnologiya deyil, həm də normativ çərçivə tələb edir. Emissiya ölçmə standartları, karbon ticarəti prinsipləri və yaşıl maliyyələşdirmə TDT gündəliyinə daxil edilir. Qəbələ sənədləri bu istiqamətdə əməkdaşlığı dərinləşdirmə niyyətini nümayiş etdirdi. İqlim hədəfləri ilə iqtisadi artımın tarazlanması prioritetdir.

Enerji diplomatiyası sülh diplomatiyasıdır. İnterkonnektorlar və paylaşım razılaşmaları etimad mühitini gücləndirir. Təhsil və kadr hazırlığı bu sahənin gələcəyini müəyyən edir. Birgə magistr proqramları, tədqiqat qrantları və pilot sahələr üzrə test poliqonları nəzəriyyə ilə praktik nümunəni birləşdirir. Bu, “yaşıl TDT” vizionunu real layihələrə çevirən insan kapitalını formalaşdırır. Nəticədə enerji təhlükəsizliyi ilə ekoloji məsuliyyət eyni cərgədə yürüyür.

Rəşad Rəsulov

YAP Şuşa rayon təşkilatının fəal üzvü