30 sentyabr 2025-ci ildə İtaliya Prezidenti Sercio Mattarellanın Azərbaycana rəsmi səfəri iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın möhkəmlənməsində dönüş nöqtəsi oldu. Bu səfər göstərdi ki, Bakı ilə Roma arasındakı münasibətlər artıq təkcə ikitərəfli maraqlarla məhdudlaşmır, həm də regional və qlobal miqyasda sabitlik, inkişaf və əməkdaşlıq üçün əhəmiyyətli nümunəyə çevrilib. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, Azərbaycan–İtaliya əlaqələri qarşılıqlı etimad və ardıcıllıq üzərində qurulub.

İki ölkə arasında siyasi dialoq illərdir yüksələn xətlə inkişaf edir. İtaliya Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyan ilk Avropa dövlətlərindən biri olub və bu münasibətlər sonrakı mərhələlərdə strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. 2015-ci ildə imzalanan sənəd, 2020-ci ildə qəbul olunan Hərtərəfli Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Bəyannamə münasibətlərin möhkəm hüquqi bazasını formalaşdırıb. Bu gün həmin sənədlər real nəticələr doğurur, əməkdaşlığı praktiki layihələrə çevirir.

Enerji əməkdaşlığı tərəflər arasında ən güclü sahə olaraq qalır. Azərbaycan nefti uzun illərdir İtaliyanın enerji bazarında aparıcı yer tutur, 2020-ci ildən etibarən isə Trans-Adriatik Boru Kəməri vasitəsilə Azərbaycan qazı da İtaliyaya ixrac olunur. Bu, həm Azərbaycanın Avropada etibarlı tərəfdaş mövqeyini gücləndirir, həm də İtaliyanın enerji təhlükəsizliyinə töhfə verir. Prezident İlham Əliyev bu əməkdaşlığın qarşılıqlı etimadın real göstəricisi olduğunu xüsusi vurğulayıb.

Yeni dövrdə əməkdaşlıq yalnız neft və qazla məhdudlaşmır. “Yaşıl enerji” layihələri, elektrik ixracı və bərpa olunan enerji resurslarının şəbəkəyə qoşulması gündəmdədir. Azərbaycanın külək və günəş potensialı ilə İtaliyanın təmiz texnologiyalar sahəsindəki təcrübəsi birləşərək gələcəyin enerji xəritəsini müəyyənləşdirir. Bu, həm ekoloji, həm də iqtisadi baxımdan strateji önəm daşıyır.

Ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq sahəsində də ciddi nailiyyətlər var. İtaliya Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşıdır və ümumi dövriyyənin böyük hissəsi məhz bu ölkənin payına düşür. İtaliya şirkətləri Azərbaycanda infrastruktur, sənaye və nəqliyyat layihələrində fəal iştirak edir. Bu əməkdaşlıq sayəsində qarşılıqlı sərmayə mühiti formalaşır, yeni iş yerləri açılır, iqtisadiyyatın diversifikasiyası güclənir.

Humanitar və mədəni əlaqələr də xüsusi diqqətə layiqdir. Heydər Əliyev Fondunun İtaliyada həyata keçirdiyi layihələr, Romada Nizami Gəncəvinin abidəsinin ucaldılması, həmçinin Bakıda İtaliya–Azərbaycan Universitetinin yaradılması xalqlar arasında körpü rolunu oynayır. Bu universitet yalnız təhsil müəssisəsi deyil, həm də gələcək nəsillərin dostluq, əməkdaşlıq və elmi tərəfdaşlıq məkanı kimi çıxış edəcək. Prezident İlham Əliyev açılış zamanı qeyd edib ki, bu layihə iki ölkənin humanitar sahədə əməkdaşlığının ən parlaq nümunəsidir.

Tərəfdaşlığın təhlükəsizlik ölçüsü də mühüm yer tutur. Enerji və nəqliyyat infrastrukturunun qorunması, kibertəhlükəsizlik, sərhəd nəzarəti və müdafiə sənayesi üzrə əməkdaşlıq, regional sabitliyin təmin edilməsində əhəmiyyətli rol oynayır. Bu addımlar yalnız ikitərəfli münasibətlərə deyil, həm də Avropanın və Qafqazın ümumi təhlükəsizliyinə xidmət edir.

Bütün bu məqamlar göstərir ki, Azərbaycan–İtaliya münasibətləri sadəcə ikitərəfli sazişlər çərçivəsində deyil, uzunmüddətli strateji vizion üzərində qurulub. Enerjidən təhsilə, mədəniyyətdən təhlükəsizliyə qədər bütün sahələrdə atılan addımlar bu əməkdaşlığı sabit və dayanıqlı edir. Prezident İlham Əliyevin də dediyi kimi, Bakı–Roma xətti bu gün yalnız ölkələrimizi deyil, bütöv bir regionu sabitlik, etimad və tərəqqi istiqamətində birləşdirən körpüyə çevrilib.

Təvəkkül Əliyev

YAP Şuşa rayon təşkilatının sədri