Cəbrayılın müasir dövrdə reabilitasiyası üç əsas sütuna söykənir: təhlükəsizlik, infrastruktur və məskunlaşma. Təhlükəsizliyin təmin olunması ilə bərabər, enerji, yol, rabitə və su təchizatı şəbəkələrinin qurulması ilk mərhələdə prioritetləşdirildi. Cəbrayıl yarımstansiyasının istifadəyə verilməsi, kəndlər üzrə elektrik təchizatının yaxşılaşdırılması, 4–6 zolaqlı yolların çəkilməsi məhz bu kontekstdə həyata keçirilir.

İqtisadi həyatın ürəyi kimi nəzərdə tutulan “Araz Vadisi İqtisadi Zonası” Sənaye Parkı 2021-ci il 4 oktyabr tarixli qərarla yaradıldı və regionun istehsal-logistika potensialını yüksəltmək niyyətini ortaya qoydu. Sənaye parkının ətrafında xidmət sektorunun formalaşması, yerli resursların dəyər zəncirinə inteqrasiyası, gənclərin peşə hazırlığı imkanlarının genişləndirilməsi planın ayrılmaz hissəsidir.

Şəhərsalma baxımından Cəbrayılın 2040-cı ilədək Baş planı dörd mərhələdə reallaşdırılır və mərhələlərin sonunda 15 min sakinin daimi yaşayışı nəzərdə tutulur. Bu, təkcə yeni binaların tikintisi deyil, həm də məhəllə konsepsiyası, yaşıl sahələr, ictimai nəqliyyat həlləri, yeraltı–yerüstü dayanacaqlar və piyada-yolçu təhlükəsizliyi kimi komponentlərlə dəstəklənir.

Məskunlaşma prosesinə gəlincə, Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramına uyğun olaraq 2024-cü il 26 sentyabr tarixində ilk köç karvanı Qaradağdan yola salındı. İlkin mərhələdə ailələr mərhələli şəkildə yerləşdirildi, sonrakı mərhələlərdə isə köçən ailələrin sayının artması ilə sosial xidmətlərin əhatəsi genişləndirildi. Burada məqsəd sadəcə mənzil verilməsi yox, eyni zamanda iş yerləri, təhsil və səhiyyəyə fasiləsiz çıxış təmin etməkdir.

Bu yol xəritəsinin strateji nəticəsi ondan ibarətdir ki, Cəbrayıl yalnız bərpa edilmir, həm də dayanıqlı inkişafın nümunəsinə çevrilir. İqtisadi park–şəhərsalma–sosial xidmət üçlüyü sayəsində qayıdan sakinlər üçün “qalıcı rifah modeli” qurulur və regionun ümumi iqtisadi xəritəsində Cəbrayılın çəkisi ildən-ilə artır.

Elmira Əliyeva

YAP Şuşa rayon təşkilatının 15 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri