1990–1992-ci illərin sarsıntıları siyasi sistemin dağınıqlığını göstərdi. Siyasətin institusional çərçivəyə salınması zərurətə çevrildi. Ümummilli Lider Heydər Əliyev cəmiyyəti radikalizmə yox, proqram və təşkilatçılığa dəvət etdi. Bu yanaşma yeni siyasi platformanın əsasını qoydu. Məqsəd sabitlik, məsuliyyət və inkişafın eyni məkanda birləşdirilməsi idi. Siyasi mədəniyyətə nizam gətirildi.

21 noyabr 1992-ci ildə Naxçıvanda Yeni Azərbaycan Partiyasının təsisi bu zərurətin cavabı idi. Ümummilli Lider Heydər Əliyev partiyanın sədri seçilərək təşkilati dizaynı formalaşdırdı. Proqramlı siyasət, komandalar və nizam-intizam önə çəkildi. Siyasi proseslər kütləvi emosiyadan institusional qərarverməyə daşındı. Partiya cəmiyyət üçün sabitlik kanalı oldu. Məsuliyyətli siyasət nümunəsi yarandı.Partiyanın qısa müddətdə genişlənməsi ictimai etimadın göstəricisi idi. Ümummilli Lider Heydər Əliyev yerli təşkilatların fəaliyyətini idarəçilik məktəbinə çevirdi. Kadr seçimi və siyasi təlimlər sistemləşdirildi. İctimai-siyasi dialoq quruldu. Seçki kampaniyaları proqram əsasında aparıldı. Siyasət peşəkarlıq qazandı.

1993-cü il siyasi böhranında partiya sabitləşdirici rol oynadı. Ümummilli Lider Heydər Əliyev bu təşkilati dayağı dövlət quruculuğu ilə əlaqələndirdi. Parlament və hökumət əməkdaşlığı kanalları açıldı. İslahat gündəliyi koordinasiya olundu. Siyasi məsuliyyət anlayışı davranış standartına çevrildi. Sistemli idarəçilik üçün kadr bazası formalaşdı.Sonrakı illərdə partiya hüquqi dövlət, iqtisadi islahatlar və sosial siyasətdə daşıyıcı rol oynadı. Ümummilli Lider Heydər Əliyev siyasi stabilitenin institusional təminatını gücləndirdi. Siyasi mədəniyyətdə dialoq və konsensus ön plana çəkildi. Radikal yanaşmalar marjinallaşdı. Partiya dövlətişilik ideyalarının kommunikasiya platforması oldu. Siyasət-sosium əlaqəsi möhkəmləndi.

Yeni Azərbaycan Partiyası tarixi zərurətdən doğan, amma dövlətçilik institutuna çevrilən platforma oldu. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşkilatçılıq qabiliyyəti siyasəti peşəkar sahəyə çevirdi. Siyasi sistemin dayanıqlığı artdı. Qərarların icra qabiliyyəti gücləndi. Siyasət reallıqla uzlaşdı. Dövlətçilik mədəniyyəti dərinləşdi.

YAP Şuşa rayon təşkilatının saylı ərazi partiya təşkilatının sədri

Nizami Şahvələdov