Müstəqilliyin ilk illəri Azərbaycan üçün son dərəcə ağır və faciəli olmuşdur. 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyi bərpa olunsa da, ölkəni idarə edən qüvvələrin səriştəsizliyi nəticəsində dövlət institutları iflic vəziyyətinə düşmüşdü. İqtisadi resurslar tükənir, əhali ağır sosial böhranla üz-üzə qalırdı. Müxtəlif silahlı qrupların toqquşmaları vətəndaş müharibəsi təhlükəsini daha da artırırdı. Xarici təsirlər güclənmiş, separatçı meyillər genişlənmişdi. Belə bir dövrdə Azərbaycan öz müstəqilliyini itirmək təhlükəsi ilə qarşı-qarşıya qalmışdı.Tarixi təcrübə göstərir ki, böhranlı məqamlarda xalqın taleyini xilaskar liderlər dəyişir. Azərbaycan xalqı üçün belə xilaskar şəxsiyyət məhz Ümummilli Lider Heydər Əliyev idi. Onun uzun illər dövlət idarəçiliyində topladığı təcrübə, qətiyyətli xarakteri və xalqla bağlılığı ona misilsiz nüfuz qazandırmışdı. İnsanlar bilirdilər ki, yalnız onun rəhbərliyi ilə ölkəni dağılmaqdan xilas etmək mümkündür. Bu səbəbdən xalq meydanlara çıxaraq onun Bakıya qayıdışını tələb edirdi. Xalqın bütün ümidləri onun üzərində cəmləşmişdi.

1993-cü ilin iyununda Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Bakıya qayıdışı tarixi dönüş nöqtəsi oldu. O, qısa müddətdə vətəndaş müharibəsi təhlükəsini aradan qaldıraraq ölkədə sabitlik yaratdı. 15 iyun 1993-cü ildə Ali Sovetin sədri seçilməsi isə Azərbaycan tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı idi. Həmin gün indi Milli Qurtuluş Günü kimi qeyd edilir. Çünki bu günlə birlikdə dövlətin dağılmasının qarşısı alındı. Xalq gələcəyinə ümidlə baxmağa başladı.

3 oktyabr 1993-cü ildə keçirilmiş prezident seçkiləri Azərbaycan tarixində xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Xalq yekdil şəkildə Ümummilli Lider Heydər Əliyevə səs verərək onun hakimiyyətini qanuni şəkildə təsdiqlədi. 10 oktyabrda andiçmə mərasimi ilə ölkənin inkişafında yeni bir səhifə açıldı. Bu seçkilər sadəcə siyasi hadisə deyil, həm də xalqın müstəqilliyi qorumaq iradəsinin göstəricisi oldu. Xalq öz xilaskar liderinə böyük etimad göstərdi. Bu, dövlətin möhkəmlənməsi üçün əsaslı zəmin yaratdı.Hakimiyyətin ilk illərində ən mühüm vəzifə dövlətin sabitliyini bərpa etmək idi. Ümummilli Lider Heydər Əliyev qanunsuz silahlı birləşmələrin fəaliyyətinə son qoydu, dövlət idarəçiliyində intizam yaratdı. Çevriliş cəhdlərinin qarşısı alındı, hakimiyyətin legitimliyi möhkəmləndirildi. Dövlət orqanlarının fəaliyyəti bərpa edildi. İnsanlar artıq öz həyatlarının təhlükəsizlikdə olduğunu hiss etməyə başladılar. Azərbaycan böhrandan çıxış yolunu tapdı.

İqtisadi sahədə görülən tədbirlər də böyük önəm daşıyırdı. Ümummilli Lider Heydər Əliyev bazar iqtisadiyyatına keçid üçün hüquqi baza yaratdı, sahibkarlığı dəstəklədi. Xarici sərmayələrin cəlbi üçün şərait formalaşdırıldı. İqtisadi islahatlar nəticəsində ölkənin dirçəlişi təmin edildi. İnsanların sosial rifahı yaxşılaşmağa doğru dəyişdi. Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyi möhkəmləndi. Bu tədbirlər gələcək inkişaf üçün möhkəm təməl oldu.1994-cü il sentyabrın 20-də imzalanan “Əsrin müqaviləsi” Azərbaycanın yeni iqtisadi kursunun təməlini qoydu. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin uzaqgörənliyi ilə həyata keçirilən bu addım ölkəni qlobal enerji layihələrinin əsas iştirakçısına çevirdi. Azərbaycan iqtisadi baxımdan gücləndi, beynəlxalq nüfuzu artdı. Müqavilə həm də siyasi müstəqilliyin qorunmasına xidmət etdi. Ölkə beynəlxalq əməkdaşlıqda etibarlı tərəfdaş statusu qazandı. Bu hadisə müstəqil Azərbaycanın tarixində ən mühüm mərhələlərdən biri oldu.

Hüquqi dövlət quruculuğu istiqamətində də mühüm addımlar atıldı. 12 noyabr 1995-ci ildə keçirilmiş referendumla qəbul edilən Konstitusiya Azərbaycanın demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət kimi inkişaf yolunu təsbit etdi. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə həyata keçirilən bu islahatlar qanunun aliliyini dövlət idarəçiliyinin əsas prinsipinə çevirdi. İnsan hüquq və azadlıqları hüquqi təminat altına alındı. Vətəndaş cəmiyyəti formalaşmağa başladı. Demokratik ənənələr möhkəm təməllərə söykəndi.

Milli həmrəylik ideologiyası da dövlətin güclənməsi üçün mühüm amil oldu. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin yaratdığı azərbaycançılıq ideologiyası xalqı bir amal ətrafında birləşdirdi. Bu ideologiya həm müstəqilliyin qorunması, həm də gələcək nəsillərə ötürülməsi üçün əhəmiyyətli vasitəyə çevrildi. Cəmiyyətin bütün təbəqələri vahid məqsədlər uğrunda birləşdi. Dövlətçilik dəyərləri möhkəmləndi. Azərbaycan xalqı öz gələcəyinə daha da inamla baxmağa başladı.Ordu quruculuğu istiqamətində də mühüm tədbirlər həyata keçirildi. Ümummilli Lider Heydər Əliyev peşəkar zabitlərin hazırlanmasına, hərbi təhsil sisteminin inkişafına xüsusi diqqət yetirdi. Maddi-texniki baza möhkəmləndirildi, orduda nizam-intizam yaradıldı. Bu islahatlar Silahlı Qüvvələrin müdafiə qabiliyyətini artırdı. Güclü ordu dövlətin müstəqilliyinin təminatına çevrildi. Bu siyasət sonrakı illərdə torpaqlarımızın azad olunması üçün zəmin hazırladı. Azərbaycan regionun güclü hərbi güclərindən biri oldu.

Xarici siyasətdə balanslı kurs Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərini möhkəmləndirdi. Ümummilli Lider Heydər Əliyev ölkəni regional və qlobal əməkdaşlığa fəal qoşdu. Ermənistanın işğalçılıq siyasəti ifşa edildi, Azərbaycanın mövqeyi beynəlxalq təşkilatlarda müdafiə olundu. Azərbaycan dünya birliyində etibarlı tərəfdaş kimi tanındı. Bu siyasət ölkənin nüfuzunu daha da artırdı. Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələri genişləndi. Dövlətin mövqeyi dünyada möhkəmləndi.

Bu gün də Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi siyasi kurs müasir Azərbaycanın inkişaf yolunun əsasını təşkil edir. Prezident İlham Əliyev həmin siyasəti yaradıcı şəkildə davam etdirərək Azərbaycanı regionun güc mərkəzinə çevirmişdir. 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan tarixi Zəfər və 2023-cü ildə dövlət suverenliyinin tam təmin olunması məhz bu möhkəm təməl üzərində reallaşdı. Azərbaycanın iqtisadi, hərbi və siyasi gücü daha da artdı. Ölkə beynəlxalq aləmdə nüfuzlu tərəfdaş kimi tanındı. Bütün bunlar Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi irsinin böyüklüyünü sübut edir.

Elmir Rzayev

YAP Şuşa rayon təşkilatının əməkdaşı