44 günlük Vətən müharibəsindən sonra Azərbaycanın qarşısında duran ən mühüm vəzifələrdən biri azad edilmiş torpaqların yenidən qurulması oldu. Bu məqsədlə Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə “Böyük Qayıdış” Proqramı qəbul edildi. Bu proqram yalnız dağıdılmış şəhərlərin və kəndlərin bərpasını deyil, həm də məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına ləyaqətli şəkildə qayıdışını nəzərdə tutur. Dövlət başçısının BMT Baş Assambleyasında çıxışında da bu proses Azərbaycanın tarixi ədaləti bərpa etməklə yanaşı, yeni inkişaf modelinə imza atdığının göstəricisi kimi təqdim edildi.

İşğal dövründə Ermənistan tərəfindən şəhərlər, kəndlər, məscidlər və mədəniyyət nümunələri məqsədyönlü şəkildə dağıdılmışdı. Prezident İlham Əliyev çıxışında bildirdi ki, azad edilmiş ərazilərdə yüzlərlə yaşayış məntəqəsi yerlə-yeksan edilib, 65-dən çox məscid tamamilə məhv olunub. Bu isə təkcə Azərbaycan xalqına deyil, bütün bəşəriyyətin mədəni irsinə qarşı törədilmiş cinayət idi. Böyük Qayıdış Proqramı çərçivəsində bu dağıntıların aradan qaldırılması, yeni yaşayış komplekslərinin, məktəblərin, xəstəxanaların inşası və sosial infrastrukturun bərpası sürətlə davam edir.

Proqramın ən mühüm tərəflərindən biri onun insan amilinə əsaslanmasıdır. Məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışı yalnız mənzillə təmin olunmaqla məhdudlaşmır, onların işlə təmin edilməsi, sosial rifahının yaxşılaşdırılması və həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsi də əsas hədəflərdəndir. Artıq 50 mindən çox insan azad edilmiş ərazilərə qayıdıb və bu proses mərhələli şəkildə davam etdirilir. Dövlətin məqsədi yalnız tikinti işləri aparmaq deyil, həm də həmin bölgələrdə həyatın tam bərpa olunmasını təmin etməkdir.

Böyük Qayıdış Proqramı iqtisadi baxımdan da mühüm nəticələr verir. Yeni sənaye parkları, aqroparklar və kənd təsərrüfatı müəssisələri açılır ki, bu da regionun iqtisadi potensialını canlandırır. Qarabağın münbit torpaqları və zəngin təbii resursları ölkənin kənd təsərrüfatı və istehsal sahəsində yeni imkanlar yaradır. Bununla yanaşı, beynəlxalq investorların da bu prosesə cəlb edilməsi nəzərdə tutulur ki, bu da Azərbaycanın iqtisadiyyatına əlavə güc qatacaq.

Proqram, həmçinin ekoloji aspektləri də əhatə edir. İşğal zamanı meşələr məhv edilib, torpaqlar minalanıb, təbiətə böyük zərər vurulub. İndi isə həmin ərazilərdə ekoloji balansın bərpası üçün ciddi addımlar atılır. Yaşıllaşdırma layihələri, alternativ enerji mənbələrinin istifadəsi və müasir şəhərsalma konsepsiyası Böyük Qayıdışın ekoloji dayanıqlı modelini formalaşdırır. Prezident İlham Əliyev çıxışında qeyd edib ki, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur “yaşıl enerji zonası” elan olunub və bu, proqramın strateji istiqamətlərindən biridir.

Nəticə olaraq, Böyük Qayıdış Proqramı Azərbaycanın gələcəyə yönəlmiş ən mühüm layihələrindən biri kimi qiymətləndirilir. Bu proqram həm keçmişin ədalətsizliklərinə son qoyur, həm də gələcəyin inkişafına yol açır. Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri Azərbaycan dövlətinin gücünü, xalqın iradəsini və dövlət başçısının uzaqgörən siyasətini bir daha nümayiş etdirir.

Kamalə Səfərova

YAP Şuşa rayon təşkilatının 24 saylı ərazi partiya təşkilatının sədri