BMT Baş Assambleyasının 80-ci sessiyası Azərbaycan üçün tarixi əhəmiyyət daşıyan bir hadisə oldu. Dünyanın 150-dən çox dövlət və hökumət başçısının iştirak etdiyi bu böyük toplantı, həm qlobal məsələlərin müzakirə olunduğu, həm də dövlətlərin öz mövqelərini dünyaya təqdim etdikləri ən ali platformalardan biri kimi qəbul edilir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin bu sessiyada iştirakı və çıxışı ölkəmizin beynəlxalq siyasətdə qazandığı uğurları və nüfuzunu nümayiş etdirdi. Bu çıxış yalnız siyasi deyil, həm də strateji mesajlarla zəngin idi və Azərbaycanın regional lider statusunu təsdiqlədi.Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın son otuz ildə keçdiyi çətin, amma şərəfli yoldan bəhs etdi. Qarabağ münaqişəsi zamanı Azərbaycan torpaqlarının işğal altında qalması, bir milyon insanın öz yurd-yuvasından didərgin düşməsi, insan hüquqlarının pozulması və beynəlxalq hüququn tapdanması dünya ictimaiyyətinə xatırladıldı. Uzun illər aparılan səmərəsiz danışıqlara, ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyətsizliyinə baxmayaraq, Azərbaycan 2020-ci ildə beynəlxalq hüquqa əsaslanaraq öz ərazi bütövlüyünü bərpa etdi.

Dövlətimizin başçısı, Azərbaycanın hərbi qələbəsi ilə yanaşı, beynəlxalq humanitar hüquqa sadiqliyini də vurğuladı. Müharibə zamanı Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin mülki infrastrukturu hədəf almaması, dinc əhalinin qorunması və beynəlxalq öhdəliklərə əməl edilməsi Azərbaycanın ədalətli mövqeyini bir daha sübut etdi. Ermənistanın müharibə dövründə törətdiyi hərbi cinayətlər – şəhərlərin ballistik raketlərlə vurulması, kasetli mərmilərdən istifadə və mülki əhalinin qətlə yetirilməsi isə açıq şəkildə beynəlxalq hüququn pozulması kimi səsləndirildi.Çıxışda diqqət çəkən mühüm məqamlardan biri də beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlara etiraz idi. Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, qanunun aliliyi yalnız bəzi ölkələr üçün deyil, bütün dünya dövlətləri üçün bərabər şəkildə tətbiq olunmalıdır. Ədalətin selektiv tətbiqi qlobal təhlükəsizlik üçün ciddi təhdid yaradır. Azərbaycanın təcrübəsi isə göstərdi ki, əgər beynəlxalq hüququn prinsipləri əsas tutulsa, işğala son qoymaq və ədaləti təmin etmək mümkündür.

Müharibədən sonra Azərbaycanın əsas prioritetlərindən biri regionda davamlı sülhün təmin edilməsi oldu. Prezident İlham Əliyev Ermənistana sülh müqaviləsi təklif edərək, beş fundamental prinsipi irəli sürdü. Bu prinsiplər qarşılıqlı ərazi bütövlüyünün tanınması, daxili işlərə qarışmama, qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlıq, beynəlxalq hüquqa sadiqlik üzərində quruldu. Bu, regionda yeni bir dövrün başlanğıcı demək idi.Sülh prosesində ABŞ-ın vasitəçi rolu da xüsusi vurğulandı. 2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda keçirilən görüşdə Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh müqaviləsinin mətni paraflandı. Azərbaycan Prezidenti və Ermənistanın Baş naziri Birgə Bəyanat imzaladılar. ABŞ Prezidenti Donald Tramp isə bu sənədi şahid kimi təsdiqlədi. Bu, sülh prosesinin legitimliyini artırmaqla yanaşı, beynəlxalq ictimaiyyətin də dəstəyini nümayiş etdirdi. Eyni zamanda, ATƏT-in Minsk qrupu kimi köhnəlmiş mexanizmlərin bağlanması da reallığa çevrildi.

Çıxışın mühüm istiqamətlərindən biri Azərbaycanın azad olunmuş ərazilərdə apardığı genişmiqyaslı yenidənqurma işləri idi. “Böyük Qayıdış” Proqramı çərçivəsində artıq on minlərlə insan doğma torpaqlarına qayıdıb. Dağıdılmış şəhərlər, kəndlər, dini və tarixi abidələr bərpa olunur. Bu, həm də xalqın mənəvi dirçəlişinə, sosial-iqtisadi inkişafına xidmət edir. Azərbaycanın bu təcrübəsi beynəlxalq səviyyədə də maraq doğurur.

Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyində oynadığı rolu da geniş izah etdi. Hal-hazırda Azərbaycan 14 ölkəyə təbii qaz ixrac edir. Bu, Avropanın və regionun enerji təminatında strateji rol oynayır. Bundan başqa, bərpaolunan enerji sahəsində böyük layihələr həyata keçirilir və 2030-cu ilə qədər istehsalın əhəmiyyətli hissəsinin alternativ mənbələr hesabına təmin edilməsi planlaşdırılır.Azərbaycanın tranzit imkanları da çıxışda geniş işıqlandırıldı. Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu, Ələt Beynəlxalq Ticarət Limanı və “Rəqəmsal İpək Yolu” layihəsi ölkəmizin beynəlxalq nəqliyyat və rəqəmsal qovşağa çevrilməsini təmin edir. Bu layihələr təkcə iqtisadi deyil, həm də siyasi və strateji baxımdan böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Dövlətimizin humanitar fəaliyyətləri də sessiyada ön plana çıxdı. Azərbaycan müharibələrdən və fəlakətlərdən əziyyət çəkən ölkələrə yardım göstərir, pandemiya dövründə 80-dən çox dövlətə dəstək verdi. Bu, Azərbaycanın humanizm prinsiplərinə sadiqliyini göstərir və ölkəmizi etibarlı tərəfdaş kimi möhkəmləndirir.Prezidentin çıxışında əsas mesaj ondan ibarət idi ki, Azərbaycan yalnız hərbi qələbə qazanmadı, həm də sülh və inkişaf yolunu seçdi. Bu təcrübə göstərir ki, beynəlxalq hüquq üstünlük təşkil etdikdə, ədalət mütləq bərpa olunur. Azərbaycan isə bu təcrübəsini dünya ilə bölüşməyə hazırdır.

Beləliklə, BMT Baş Assambleyasının 80-ci sessiyası Azərbaycanın beynəlxalq siyasətdə mövqeyini gücləndirdi, ölkəmizin regional lider statusunu təsdiqlədi və qlobal sülhün təmin edilməsində mühüm aktor olduğunu nümayiş etdirdi. Bu, yalnız Azərbaycanın deyil, həm də beynəlxalq hüququn və ədalətin qələbəsi idi.

Elmir Rzayev

YAP Şuşa rayon təşkilatının əməkdaşı